Het aardvarken en het kwaad (voor jong en oud)

Mrównik en Yrdumuzu waren de ouders van twee nakomelingen. De oudste, Dobby, was genoemd naar de gelijknamige figuur in de verhalen van Harry Potter. De jongste heette Heddae, zo genoemd naar de vlagstroom van de prikkeltijd waarin ook de moeder haar curriculum vitae had gedoopt. De wereld waarin de tijd rustig zijn rondjes draaide, was nog heel ver weg. Voorlopig moesten de ouders het zien te rooien zonder gedateerde beloftes op sterk water. Als Mrównik hardop droomde van een Groen Continuüm ( wat regelmatig het geval was ), was het Yrdumuzu die hem hardhandig uit de droom hielp.

Nee, over het algemeen was het een hard leven, overleven was voorlopig het hoogst bereikbare!

Mrównik en Yrdomuzu hadden nietsvermoedend gepaard onder de indruk als ze waren geraakt van elkaars lange tong. Dat was eens wat anders dan een portie mieren likken! 

Maar die tijd leek lang geleden. Ze brachten inmiddels volijverig de dagen door met het foerageren voor de kinderen. Ze leken wel op vogels, die ze zo vaak van dichtbij aan het werk zagen. Daar konden ze nog een voorbeeld aan nemen, hoewel, over het algemeen leefden de vogels overdag en aardvarkens ’s nachts. Dat was immers de tijd voor Mrównik en Yrdumuzu om op zoek te gaan naar mierennesten en termietenheuvels .Dobby en Heddae bleven dan geduldig in het hol onder de grond. 

 

Yrdumuzu had bij Mrównik op uitbreiding van het hol aangedrongen . Aanvankelijk had Yrdumuzu  gezinsuitbreiding nog willen uitstellen, maar ze was tegen Mrownik’s paardrift niet bestand gebleken. Dobby en Heddae hadden inmiddels ieder hun eigen holletje, maar er was nog genoeg ruimte voor eventuele uitbreiding van het gezin of voor bezoek van familieleden. 

Het hol bevond zich aan de rand van het bos. 

 

In de verbeelding van Mrównik vormde de zoom een mysterieuze plek: dáár op de grens, daar kon je ervaren wat het betekende om écht te leven: van de ene kant was het een plek waar je heel ver kon kijken en wegdromen, van de andere kant was de plek niet zonder gevaar vanwege  de roofdieren die ook in het bos woonden. Mrównik was nogal avontuurlijk ingesteld. Voor Yrdumuzu lag dat anders: zij was erg bezorgd om de veiligheid van de kinderen, temeer omdat vlakbij het hol het bos overging in landbouwgrond van mensdieren en vanouds vormden die een groot gevaar voor de familie aardvarken. Mensen konden zomaar besluiten om, wanneer het hun uitkwam, op een goeie dag een stuk bos te annexeren voor hun eigen bedrijvigheid. Het waren eigenaardige dieren, die dachten dat de hele wereld van hen was. Yrdumuzu haatte mensdieren.

De veiligheid van de kinderen was haar voornaamste zorg, maar al vlug wist ze dat  Mrównik’s verbeelding evenmin bevorderlijk was voor de veiligheid van haar gezin: die verbeelding ging nogal eens aan de loop met hem en dan wist je niet meer wat je aan hem had.

Mrównik droomde ervan samen met mensdieren van het Groene Continuüm ten strijde te trekken tegen de terreur van de blauwalg, dat was zijn ideaal. Toetreden tot het Leger van de Herstelde Orde, zoals de mensdieren dat noemden, dat leek hem het einde. Zittend aan de rand van het bos voorzag hij dat hij snel bewonderd zou worden om zijn moed. Hij droomde dat hij uiteindelijk werd toegelaten tot het Legioen van Eer wegens onsterfelijke verdienste in de strijd tegen alles wat een bedreiging vormde voor het Groene Continuüm. Dat ging binnenkort aanbreken, daar was hij zeker van, evenals veel mensdieren trouwens… 

Ambities genoeg! Stiekem was hij uit op aandacht van de andere aardvarkens, die zich ook in de strijd verdienstelijk wilden maken, maar daarvoor in tegenstelling tot Mrównik niet onderscheiden zouden worden…Mrównik was een hele piet, vond-ie.

Speciaal voelde hij zich aangetrokken tot een bijzonder onderdeel, dat de strijd aan bond tegen de exorbitante groei van braam, brandnetel en bereklauw. Maar bramen waren stekelig, brandnetels vormden een verschrikking voor de dunne huid van aardvarkens en bereklauwen waren zijn ergste tegenstanders, alleen de naam al!  Hij wist dat ie weinig kans maakte; bovendien  zou hij sowieso worden afgekeurd vanwege zijn slecht ontwikkelde ogen. Daartegenover stond dat hij over een bijzonder goed ontwikkeld reukvermogen beschikte en op die manier kon worden ingezet in de strijd tegen de blauwalg. Mensdieren waren ook niet gek: een tot slaaf gemaakt aardvarken konden ze wel gebruiken. Hij mocht dan wel bang zijn van water, maar op grote afstand kon hij al ruiken waar zich dat goedje, de blauwalg bevond. Daarom, wist hij, zou hij nooit op zijn gezichtsvermogen alleen worden afgekeurd, hoewel dat in de meeste gevallen zeer gebruikelijk was. Mrównik hoefde alleen maar gebruik te maken van zijn uitzonderlijk reukvermogen: op grote afstand rook hij de blauwalg, ook al was in de verre omtrek geen water te bekennen. Meer zou hij niet te doen hebben. Hoe wilde je het hebben als aardvarken? Dit soort dromen en vergezichten haalde hij zich allemaal in het hoofd, als hij aan de rand van het bos voor zich uit zat te turen en weemoedig dacht aan de tijd die komen zou, wanneer het Groene Continuüm definitief was aangebroken.  

 

Yrdumuzu hield van Mrównik, misschien ook wel vanwege juist zijn dromerig karakter, hoewel dat soms grensde aan onnozelheid. Maar de strijd aanbinden met de blauwalg!… Het idee alleen al! Mrównik kon nog niet eens zwemmen. Hij was bang voor water en ziin ogen waren al helemaal niet zijn sterkste kant! Ze moest er smakelijk om lachen  en als aardvarkens lachen, bewegen ze hun snuit enkele keren snel heen en weer.

Yrdumuzu kon dan wel eens op hem mopperen, maar van de andere kant: de dromen van haar partner vond ze ook wel schattig, zo was hij nou eenmaal, maar als ze goed bij zichzelf te rade ging en dat deed ze regelmatig, vond ze die dromen maar een waardeloze vorm van luchtfietserij; ook dat hij zich liet gebruiken door de mensdieren om rotklusjes op te knappen, waar zij zelf hun neus voor ophaalden, was haar een doorn in het oog. Ze vond dat ver beneden de stand van een aardvarken…

Dat hele gedoe rond het Groene Continuüm stond haar trouwens tegen. In het begin had ze Mrównik tot andere gedachten proberen te berengen, maar niets hielp, want wat Mrównik in z’n kop had, dat ging er  moeilijk uit.

Dobby en Heddae gingen s‘nachts wel eens stiekem op pad, nieuwsgierig als ze waren naar de plekken waar hun ouders elke nacht naar toe gingen. Dat bezorgde Yrdumuzu veel slapeloze nachten en Mrównik maar dromen over zijn heldenrol in de gelederen van de Herstelde Orde…en dat allemaal ten dienste van het komende Groene Continuüm. Je begrijpt, dat gaf spanningen in het gezin en die werden niet altijd even vreedzaam opgelost. Het begon altijd met koeteren en tatewalen, maar vaak ging het van kwaad tot erger. Beide ouders gebruikten dan hun gespierde voorpoten om hun bedoelingen kracht bij te zetten. Ze krabten elkaar dan tot bloedens toe… Meestal zagen ze dan wel weer in, dat deze manier van ruzie maken weinig zin had. Bovendien vormden ze zo een gemakkelijke prooi voor roofdieren; vooral voor de gevaarlijke slangen, die overal in het bos leefden en zich soms ook via het land van de mensdieren in de buurt van het hol waagden. Het probleem was: slangen kon je niet zo goed ruiken als andere dieren. Het ruiken van mierennesten en termietenheuvels was geen probleem; zeker niet voor Yrdumuzu, die dat beter kon dan Mrównik, maar Mrównik had dan weer sterkere voorpoten en dat was weer gunstig voor het graven van holen.

Enfin… 

Slangen, ja, dat was een heel ander verhaal. 

Op een klaarlichte dag - iedereen lag lekker te slapen - gleed een duivelse gluiperd het hol binnen. Niemand had hem gehoord of geroken. Toen hij zijn grote goorbek opende in de richting van Dobby en Heddae, schrokken Mrównik en Yrdumuzu plotseling klaarwakker van zijn sissende geluid. Net op tijd!  Ze krabden met hun lange en sterke klauwen de gemene gladaal het vel van z’n lijf en joegen hem het hol uit, ondertussen grommend en blatend dat horen en zien verging. Voor het schuwe aardvarken was de slang het pure kwaad. Vervloekt waren ze, die slangen, onder alle dieren op aarde; niet voor niets kropen ze hun hele leven op hun buik door het stof. Één van de mooiste verhalen over slangen staat in het beroemdste boek van de mensdieren, de bijbel. Ieder beest moest in ieder geval  voor ze uitkijken. Zelfs grote roofdieren konden door slangen worden gewurgd en opgegeten. Stel je voor!

Straffen moest je ze eigenlijk, maar ja, hoe? Maar was daarmee het kwaad de wereld uit? Nee, natuurlijk niet!

Vanaf die dag bleven ze voor slangen op hun hoede en het is vooral aan Yrdumuzu’s lichte slaap, of beter gezegd, aan haar waakzaamheid te danken, dat het bezoek van de slang niet tot erger had geleid. Er was een orde hersteld, zeker, maar op een heel andere manier dan Mrównik in zijn hoofd had. Hij had zich het voorval erg aangetrokken en beloofde Yrdumuzu niet meer te gaan zitten dagdromen aan de rand van het bos. In plaats daarvan zou hij op zoek gaan naar slangennesten om korte metten te maken met het adderlijk gebroed. Yrdumuzu wilde het graag geloven, maar eerst zien en dan geloven! Ze stond erop dat hij zijn belofte nakwam en dan wist Mrównik wel hoe laat het was! Als je het met haar aan de stok kreeg, was ze niet voor de poes.

Intussen was het Mrównik ter ore gekomen, dat een grote groep mensdieren het voor de slangen opnam. Ze vonden dat er te weinig slangen waren om als soort te kunnen overleven en het Groene Continuüm zou niet compleet zijn zonder slangen. Voor- en tegenstanders van de slang gingen met elkaar op de vuist en mensdieren die met elkaar een conflict hadden moest je nooit onderschatten, mensen waren koppige dieren die een wrok jarenlang konden koesteren, zelfs nadat ze een conflict schijnbaar hadden uitgevochten. Zo ook in dit geval: de aanhangers van het Groene Continuüm deden er alles aan het leven van de tegenstanders zo zuur mogelijk te maken. Ze waren begonnen met het verspreiden van opzettelijke onwaarheden zoals bijvoorbeeld het fabeltje dat slangen uitsluitend gras aten of dat giftige slangen niet bestonden. Ze hekelden het idee van de slang als symbool van het kwaad, want in feite had je te maken met opvattingen van achterlijke christenen.

Enzovoort enzoverder. 

Mrównik kwam in een lastig parket: van de ene kant had hij Yrdumuzu beloofd de strijd aan te binden met slangen die in de omgeving van het hol woonden, van de andere kant had hij ook begrip voor de natuurbeschermers van het Groene Continuüm. Hij had zich al jaren geleden geschaard achter de noodzaak en urgentie van hun streven, want was het niet zo, dat de mensdieren al veel te ver waren gegaan in hun hanige obsessie om de wereld naar hun hand te zetten ten koste van álle andere dieren, ook ten koste van zijn eigen familie, de aardvarkens? 

Mrównik raakte in verwarring, toen hij hoorde van het plan om jonge slangen uit te zetten in het bos met de bedoeling , zoals de mensdieren zeiden, “het evenwicht in de natuur te herstellen”. Ook werd gesproken over een “bedreigde populatie”, die “op uitsterven” zou staan.

Mrównik ging naar zijn favoriete plek aan de rand van het bos en dacht lang na. Hij wist dat zijn relatie met Yrdumuzu gevaar liep, als hij niet aan haar eis tegemoet kwam. Sommige dingen zijn onbespreekbaar en dit was er één van. De plannen van het Groene Continuüm vormden voor haar een absolute no go area, het idee van allemaal slangen in de buurt van haar hol alleen al! 

Wilde hij Yrdumuzu niet kwijt raken, dan moest hij hoe dan ook zijn belofte aan haar nakomen. Dat lukte alleen als er genoeg slangen in het bos zaten om prooidier te kunnen worden voor Mrównik. Zo bezien was het plan van de mensdieren die droomden van een Groen Continuüm zo gek nog niet: hoe meer slangen, hoe meer prooidieren voor Mrównik.  Hij zou zijn mannelijk jachtinstinct uitbundig kunnen botvieren, en Yrdumuzu eindelijk weer eens tonen hoe moedig hij eigenlijk was. Deze laatste overweging stemde hem hoopvol. Hij kon dan wel een dromer zijn, maar dan toch één, die ook van aanpakken wist. En aanpakken was Yrdumuzu’s advies, altijd al geweest, boven alle andere dingen in het leven. Mrównik hoopte op deze manier zijn relatie met Yrdumuzu wat meer kleur te geven. Want wat dwong meer respect of zelfs bewondering af dan moed? Moed in de strijd tegen de slangen nog wel! Met behulp van het Groene Continuüm zouden er voldoende slangen in het bos komen wonen, voldoende in ieder geval om nog lange tijd Yrdumuzu te laten zien hoe dapper hij  was…Mrównik vond zichzelf heel slim door zo te denken, omdenken zou je het kunnen noemen, maar hij had niet in de gaten dat zijn gedachtekronkels even krom waren als zijn tong in een termietenheuvel. 

Het liep anders.

Op één van hun nachtelijke ontdekkingstochten in het bos waren Dobby en Heddae verdwaald. Wanhopig probeerden ze de weg naar huis terug te vinden. Uiteindelijk vielen ze tegen de ochtend van vermoeidheid in slaap, totaal uitgeput, hongerig en vol schrammen en bulten. Die ochtend waren mensdieren toevallig bezig met het zoeken naar geschikte plekken voor jonge slangen. De slangenpopulatie moest worden uitgebreid. Dat was één van de stappen, vonden ze, die nodig waren om het Groene Continuüm dichterbij te brengen. Mensdieren dus, die het goed voor hadden met de natuur en toen zij stuitten op de twee jonge aardvarkens, die daar hulpeloos, open en bloot op de grond lagen, voelden ze medelijden. Ze wilden de aardvarkentjes redden, opvangen, om ze uiteindelijk weer terug te geven aan de natuur. Dobby en Heddae schrokken zich eerst een ongeluk en vooral Dobby begon te krijsen als een speenvarken, maar nadat ze de zachte handen van de mensdieren over hun kale huid hadden gevoeld, begrepen Dolly en Heddae dat ze geen kwaad in de zin hadden. Ze schikten zich in hun lot en werden gewassen, gevoerd met flesjes melk om tenslotte terecht te komen in een donkere en warme ruimte met bergen zand, hooi en stukken hout. 

Mrównik en Yrdumuzu raakten buiten zinnen toen Dolly en Heddae na lang zoeken overal in het bos onvindbaar bleken. Yrdumuzu jammerde en Mrownik vloekte. Ze beschuldigden elkaar van onoplettendheid en nonchalance. Ruzie dreigde te ontaarden in handgemeen, toen Mrównik schreeuwde dat hij het hele bos ging uitkammen om Dolly en Heddae te vinden, daarbij hevig vloekend en scheldend op de slangen, die vuile moordenaars. Mrównik rende plotseling zonder omkijken het bos in, Yrdumuzu achterlatend in een toestand van totale ontreddering.

Dolly en Heddae intussen waren van de schrik bekomen en kregen meer dan genoeg te eten, meer dan ze op konden. Heel anders dan thuis, waar regelmatig om voedsel werd gevochten. Natuurlijk misten ze hun ouders, maar na verloop van tijd raakten ze gewend aan de situatie en schikten ze zich erin. Die situatie was heel bijzonder. Overdag kregen ze veel bezoek van mensdieren, die naar hun stonden te kijken alsof ze iets heel bijzonders waren. Dolly en Heddae hoefden daar niets speciaals voor te doen. Ze konden gewoon zichzelf zijn zoals ze dat vroeger ook waren, maar dan zonder ouders. Nadeel was wel dat je ’s nachts niet stiekem het bos in kon. De mensdieren hadden een tuin ontworpen, bedoeld voor andere dieren, die evenals Dolly en Heddae, in speciale verblijven waren ondergebracht. De mensdieren zelf waren vrij om rond te lopen in de tuin waar ze maar wilden. 

Mrównik was diep het bos ingerend, dieper dan hij ooit geweest was. Hij was vast besloten Yrdumuzu te laten zien waartoe hij, Mrównik, in staat was. Hij moest en zou ze vinden, Dolly en Heddae. Dankbaarheid en bewondering zou hij oogsten van Yrdumuzu en dat zou hun relatie weer een flinke boost geven! Tegelijkertijd was hij woest op de slangen, alle slangen waren potentiële moordenaars. Al zijn groene dromen en idealen waren op slag verdwenen. Er telde nog maar één ding en dat was zijn gezin. Blind van verdriet en woede struinde hij wild door het bos, met zijn sterke klauwen alles van zich af slaand, wat ook maar een beetje in de weg stond.

Totdat…

Totdat plotseling met een enorme klap de vossenklem dichtsloeg, die hij totaal over het hoofd had gezien. Mrównik viel met een smak op de grond. Hij schreeuwde het uit van de pijn en kon geen poot meer verzetten. Toen verder lopen onmogelijk bleek en hij merkte dat hij zich niet meer kon bewegen en het geen zin had om te proberen zich uit de vossenklem te bevrijden, werd hij rustiger. Hij begon zich te realiseren dat dit wel eens het einde kon zijn. Zíjn einde...

Het gekerm van Mrównik was tot in de wijde omtrek te horen. Yrdumuzu, die een hele tijd vol spanning wachtte op de terugkeer van Mrównik en de kinderen, vreesde het ergste. Zij was altijd al degene, die niet alleen het meest op haar hoede was, maar ook het meeste wantrouwen koesterde tegenover de mensdieren. Zij doorzag hun arrogante streven de hele natuur naar hun hand te zetten en daarbij nietsontziend te werk te gaan. Ook had ze nooit vertrouwen gehad in het idee van een Groen Continuüm, waar haar partner vaak van droomde, omdat je nooit kon weten of je daar als aardvarken beter van werd. Mensdieren deugden niet, dat was nu eenmaal haar vaste overtuiging.

Hoe dat ook zij, ze wist dat Mrównik, Dolly en Heddae ernstig gevaar liepen door zomaar in het wilde weg het bos in te lopen. Ze liep op het kermende geluid af en… daar lag hij, Mrównik, zijn gezicht van pijn vertrokken, zijn poot bloedend in een ijzeren klem. Ze raakte vervuld van een intens medelijden en probeerde hem te troosten, maar wat kon ze doen? Het was voor haar onmogelijk de vossenklem los te krijgen.  

Met zijn laatste krachten spoorde Mrównik haar aan op zoek te gaan naar Dolly en Herddae. Nu kon Yrdumuzu haar tranen niet langer bedwingen, ze draaide zich langzaam om en na een tweede aansporing van Mrównik verdween ze in het bos. Nog één keer richtte Mrównik zich op, mompelde iets onverstaanbaars en blies zijn laatste adem uit.

Dolly en Heddae bleven onvindbaar en Yrdumuzu, ontroostbaar, liet zich gewillig meevoeren met de vlagstroom van de prikkeltijd. Ze liep verder en verder het bos in, totdat ze in een ondiepe, zandige holte een schuil- en slaapplaats het gevonden. Ze was zo moe, dat ze al haar angst vergat en niet merkte dat ze in een slangenkuil terecht was gekomen.

 

heilig geloof ( 1 )

 

O Heilig Woord, ik draag U fier en vrij,
mijn lippen loven U

psalmen sier.
ik gedraag mij vroom, 

ik leef in een zuivere gloed,

terwijl ik lieg en huichel

en mijn naaste bespot

en ik, o Heer, draaf voort als uw nederige dienaar,

U zei: “Wie zichzelf verhoogt zal vernederd worden, 

en wie zichzelf vernedert zal verhoogd worden”, 

verhoogd zal ik worden met mijn kruideniersgebed, 

mijn aalmoes en strakke pak.
met mijn vroom vertoon,  blinkend in uw licht
toch vreet een wolf van heimelijke eigendunk onder mijn gewaad,
want ik ben een overtuigd farizeeër, 

de psalmen mijn trouwe maat.

O Heer, die in de hemel woont,
uw glorie schijnt in heel de wereld
ik buig mij neder, vroom en klein,
en vraag om genade, Heer, voor mij alleen.
mijn zonden zijn klein, zo nietig en klein,
vergelijkbaar met die van anderen, o zo rein.
laat hen boeten voor hun falen,
terwijl ik blijf staan, recht in mijn stralen.

ik vast en bid,
en preek Uw woord holy shit
mijn naasten zondigen, een vast patroon
ikzelf ben rein, een echte christenzoon
laat hen lijden voor hun zonden groot
terwijl ik rust in Uw genadeboot.

O Heer, zie mijn vrome schijn,
laat anderen boeten, maar laat mij rein.
want ik ben Uw dienaar, trouw en waar,
en zij zijn zondaars, klip en klaar.

Ik dank U voor Uw onmetelijke genade,
die mij, onwaardige zondaar, niet verlaat,
en mij leidt op het pad der vroomheid,
naar het eeuwige leven in Uw licht.
O Heer, laat mij niet vallen in zonden,
die mij omringen als een wervelwind,
maar geef mij kracht om stand te houden,
en Uw wil te doen, altijd en overal.

 

 

Heilig geloof (2)

niet door gebed, heilig boek, of 

heilige muziek vereren

allein zu Gottes Ehre!
maar puur uit eigen kracht

ga ik dóór alles mijn eigen gang

ikzélf ben de weg de waarheid en het leven
niet in tempels of heiligdom maar in mijzelf 

vind ik mijn heil en hoogste streven

 

kijk naar mij, ik ben altijd mezelf

kijk naar mij, deugd is geen gave van boven,
het is een keuze, diep van binnen

waar geen oordeel mij kan raken,
vind ik de ware vrede, 

die geen ander kan maken;

ik ben heer en meester van mijn lot,
met elke daad en elk woord,
bevestig ik mijn superieure klasse,
ik alleen ben tegen mijzelf opgewassen; 

Oh Lord, make me great again!

laat anderen buigen voor mijn majesteit,

mogen zij altijd in mijn schaduw blijven

want in de spiegel van mijn ziel 

zie ik alleen mijn eigen glans,
een schittering all over het internet

één groot oneindig zelfportret 

mijn volgers klinken als een lofzang,

zelfs nog geruime tijd na mijn dood;
mijn aanwezigheid op aarde,

mijn  bestaan hoewel fakking kort

is pure winst voor iedereen kortom

ik ben een ongemeen fenomeen

 

en de anderen?

de anderen zijn schaduwen in mijn licht,
hun stemmen zijn ruis in mijn melodie,
hun pijn een echo in mijn vreugde,
hun liefde een middel tot mijn verheffing.

Oh Lord, make me great again!

 

NOBLESSE OBLIGE

 

Papschot, een gehucht aan de Belgisch-Nederlandse grens, kende in juni 2012 een groot aantal notabelen, die zich allemaal lieten voorstaan op hun  Waalse afkomst. Ze waren trots op familienamen en om onduidelijke redenen naar het Noorden van België getrokken; een soort frans-sprekende enclave. Het gaat om een groep adelijke personen, die zeggen allen af te stammen van dezelfde familie,  la Famille de Poule-Papschaut-Patois.

Gedurende een periode van enkele jaren kenden wij het voorrecht van een tijdelijke verblijfplaats. Wij kwamen van de grote stad  en genoten volop van de paradijselijke omgeving. Het gemis aan water en elektriciteit pareerden wij met groot gemak door een overmaat aan enthousiasme en deelname aan het plaatselijk gebeuren, en, misschien mag ik dat zeggen: de inheemse gewoonte in ruime mate bier in te nemen of wiet te gebruiken. 

 

Wij raakten op goede voet met de bewoners, waaronder wij  rekenden: 

 

•  - Cathérine de Poulois - Belge

 

•  - Marianne Rovert et Gorpe

 

•  - Marthe d’Obésité - Amoureux

 

•  - Jeanette de Tais-toi-Tais-toi

 

•  - Henri Non-Merci-le Coq

 

•  - Francois de Saint Jacques de la vallée Leionnais

 

•  - Josquin Bellevoix de la Region Poppelin

 

•  - Albertine la Belle Chevalière Flamand

 

•  - Justine la Carmélite Blonde à Carrefour

 

•  - Walter le Coq Riche-avec-les Mains d’Or

 

•  - Julia de Turnhoute-la Blonde

 

•  - Stijnus le Canard-Vulgaire

 

•  - Marja la Bonnefemme de Fermier

 

•  - Louis le Richard de Quatre-Vingts-Ans

 

•  - Tes le Chien - Désireux de Poules et Coup de Dents

 

•  - Nicole le Nomade - solitaire- Tilbourgeois

 

•  - Alfred le Géant-Toxicomane de Bière

 

•  -   Darius le Renard-Désireux-de Poules-et-Beaucoup-de-Dents

 

•  - Émile de Bateau à l’Étang-aux-carpe

 

•  - William le Bohemien-Irlandais de Crapule

 

•  - Flip de l’Homme-qui-Parle-comme-une- - Vache-qui-pisse

 

In 2020 werden deze namen voor het eerst plechtig herdacht als pioniers van de Noord-Belgische bossen. Het ritueel waarbij dat gebeurde schreef voor dat hun namen luidkeels werden voorgelezen onder begeleiding van trompetgeschal. en het drinken van Belgische bieren. Enkelen van hen waren inmiddels verhuisd of gestorven aan een overdosis. Zelf hebben wij aan dit ritueel niet kunnen deelnemen vanwege omstandigheden die de toets van de kritiek niet kunnen doorstaan.

Helaas! Zeker is wel, dat onze Nederlandse afkomst daarbij geen enkele rol speelde.

 

 

bericht voor beiaardier C.V.E.

 

Pantagruel blaast veiligheidsdossier op aangaande de werkplek van de beiaardier

In het boek Pantagruel (1532) van Rabelais wordt de reus Pantagruel te hulp geroepen als blijkt dat de rechtsgang is vastgelopen in een moeras van papieren, formele regelgeving en de (juridische) interpretatie daarvan. Pantagruel wordt gevraagd orde op zaken te stellen. Hij heeft zich faam verworven door briljante weerleggingen van wetenschappelijke uitspraken. De twee heren die verwikkeld zijn in een geschil dat het begrip van het hof ver te boven gaat, daagt hij persoonlijk voor het gerecht: Ammereet en Likmevessie. Pantagruel laat beiden aan het woord om hun zaak te bepleiten. Hij vindt dat ze de zaak moeilijker maken dan nodig is en oordeelt op zodanige wijze dat beide opponenten tevreden zijn over het eindvonnis. 

In de onderstaande tekst is gebruik gemaakt van de vertaling van J.M. Vermeer-Pardoen. De aanpassingen die ik hier en daar heb toegevoegd zijn bedoeld om te suggereren dat het hier zou gaan om een actuele kwestie betreffende de veiligheid  en/of vermeende onveiligheid van de werkplek van de Tilburgse beiaardier. De kwestie nam enige jaren in beslag en al die tijd kon de Tilburgse stadsbeiaardier beiaard niet in de toren om zijn prachtige spel te laten horen…

Pantagruel:

” Waar is dan, potjandorie!, al die rimram van papieren en dossiers voor nodig die jullie mij in mijn maag splitsen? Is het niet beter om hen in eigen persoon hun geschil te horen uitleggen dan al die apekool hier te lezen, want dat is niets dan boerenbedrog.(...) Dus als jullie willen dat ik kennis neem van dit proces, verbrandt dan eerst die hele papierwinkel en laat dan vervolgens die twee edellieden persoonlijk voor mij verschijnen. Dan pas kan uitspraak doen over de kwestie van de veiligheid in de toren. Die registers, verhoren, weerwoorden, wrakingen, tegenantwoorden en andere trucjes van dien aard zijn niets anders dan ondermijning van het recht en dienen slechts tot verlenging van het proces."

Ammereet

"Mijnheer, het is waar dat voor een veilig werkklimaat mensen moeten kunnen beschikken over een flinke dosis autonomie in hoe ze hun werk doen en dat geldt zeker en vooral voor een stadsbeiaardier”

Pantagruel:

"Je mag je hoed wel opzetten, Ammereet"

"Dank u beleefd, mijnheer", zei de heer van Ammereet. 

 "Maar wat ik zeggen wilde, de hele nacht deed men niets anders dan halsoverkop brandbrieven rondsturen, te voet en te paard, om de boten tegen te houden, want de kleermakers wilden van de gestolen stukjes goed een blaasroer maken om de grote zee mee te verdedigen tegen een onveilig werkklimaat, dat toen volgens de hooibinders zwanger was van een lading kool; maar de dokters zeiden dat ze aan haar urine niet duidelijk konden zien of ze in de ganzenpas schoenmakers likhout at met mosterd, tenzij de heren van het hof voorzichtig opdracht gaven dat de sief niet meer zou huishouden onder de zijderupsen, want de schurken waren allang begonnen de horlepijp te dansen met de wolven in het bos. 

Maar om terug te komen op die flinke dosis autonomie op de werkplek van de beiaardier, wij zien duidelijk, dat iedereen zich op de borst slaat, als men niet vanuit bestuurlijk perspectief oculair naar de schoorsteen staart, naar de plaats waar het uithangbord hangt met de samengeknepen bek van de zure wijn die nodig is voor wel twintig keer uitstel van besluitvorming, zoals te doen gebruikelijk in die kringen…

Pantagruel:

 “Kalm, vriend, kalm, rustig praten en niet kwaad worden. Ik begrijp wat er aan de hand is, ga maar door."

"Nou mijnheer", zei Ammereet,  de veiligheidseisen die gelden ten aanzien van de werkplek van de beiaardier kunnen zich niet verdedigen met een opwaartse schijnbeweging door die verdomde privileges van de universitair geschoolde onderzoekers, die van talmen hun beroep hebben gemaakt, en zodoende de veiligheidskwestie op de lange baan schuiven, tenzij ze schuin de helm opzetten en die verdedigen met een ruiten zeven, en hem een snelle degenstoot toebrengen, zo dicht mogelijk bij de plaats waar men oude doeken verkoopt die de Vlaamse schilders gebruiken wanneer ze netjes een mug willen ziften, en ik ben stomverbaasd dat de mensen geen eieren leggen, want ze doen niets liever dan broeden."

Hier wilde de heer van Likmevessie tussenbeide komen en wat zeggen en daarom zei Pantagruel tegen hem: "Hé, ben je nou helemaal belazerd, heb ik je soms het woord gegeven? Ik zit me hier uit te sloven om het verloop van jullie geschil aan te horen, en dan kom jij nog even aan mijn kop zaniken? Stilte, verdorie, stilte! Het gaat hier over de veiligheid in de toren! Jij mag je zegje zeggen als hij is uitgesproken. Ga maar door," zei hij tegen Ammereet, "en doe maar op je gemak.

""Dus toen duidelijk werd," zei Ammereet," dat er een vervolgstap nodig was in de procedure vanwege de grote complexiteit van het veiligheidsvraagstuk en als gevolg daarvan dat de paus iedereen vrijelijk toestond om op zijn gemakje scheten te laten als z'n hemd maar wit bleef, hoe groot de armoe in de wereld ook was, als men maar niet het slechte pad opging, stemde de regenboog die zojuist in Milaan was afgestudeerd om de leeuweriken los te laten, erin toe dat de kwestie van de veiligheid alle beiaardiers een kopje kleiner zou maken, wegens het protest van de klotevisjes die nodig waren on het vervaardigen van oude laarzen te kunnen begrijpen, want hij die met verstand uit de klokketoren valt, gaat niet van de brug en dat, heren, geeft een slechte weergave der feiten en daaromtrent geloof ik de tegenpartij inzake de oplossing van het aloude werkgever- werknemersprobleem, in casu het geschil tussen de beiaardier en de gemeente, want om aan de wil des konings te gehoorzamen, had ik me van top tot teen gewapend met een ranseltje voor de buik om te gaan zien hoe mijn druivenplukkers hun hoge mutsen aan flarden hadden gescheurd om beter voor vogelverschrikker te kunnen spelen, en het was een wat gevaarlijke tijd vanwege de broekhoest en de beiaard, zodat verscheidene commissieleden en vrijschutters in afwachting van het alsmaar durende besluitvormingsproces inzake de veiligheid van de klokkentoren bij de parade werden weggestuurd, hoewel het pijpwerk hoog genoeg was in verband met de zwerende koten en de paardekwasten van vriend Baudichon, die, zeg ik erbij, als beiaardier een bijzondere bijdrage heeft geleverd aan het culturele klimaat van onze stad, zonder extra risico verlagende maatregelen wel te verstaan!

Er was een overschot aan risicomanagement, zoveel was duidelijk.

Ook duidelijk was dat hierbij geen sprake kon zijn van een duistere elite, maar van een ingewikkelde interactie tussen persoonlijke angsten, verwachtingen en de mobilisatie van veiligheidsbedrijven en gemeentelijke instanties. Daardoor waren er dat jaar geweldig veel gekaakte haringen, wat geen kleine meevaller was voor de messentrekkers, want die konden zonder ze te trekken klisteervogeltjes eten met de broekriem los. En als ik het voor het zeggen had in dit uiterst lastige bestuurlijke dilemma, kreeg iederéén zo'n mooi stemgeluid: dan zou er heel wat beter gekaatst worden en, zeg ik erbij, heel wat beter op de beiaard gespeeld kunnen worden. Kortom, de zaak had men in een oogwenk kunnen oplossen, als er minder gepandoerd was onder het zingen van zakdoekje leggen niemand zeggen.

Daarom, mijnheer, eis ik dat door u edelachtbare over de waarde van het klokkenspel voor onze stad wordt uitgesproken en verklaard wat billijk is, met kosten, vergoedingen en interest.

Toen zei Panagruel:  "Vriend, hebt u verder niets te zeggen?"

Ammereet antwoordde: “Nee, mijnheer, ik heb alles tot op de laatste letter opgebiecht zonder er iets aan te veranderen, op mijn woord van eer.”

“Dan bent u aan het woord, mijnheer Likmevessie”, zei Pantagruel.  “Zeg alles wat u te zeggen hebt, maar maak het kort, zonder achterwege te laten wat van nut zou kunnen zijn voor de te behandelen zaak. Wees zorgvuldig in uw uitlatingen, gezien de veiligheidskwestie die hier besproken wordt!

Toen begon de heer van Liklmevessie als volgt

” Mijnheer en mijne heren, als de onrechtvaardigheid der mensen net zo gemakkelijk te zien was in het categorisch oordeel als vliegen in de melk, dan zou de wereld, vier bullen op een rij, niet zo door de ratten zijn aangevreten als nu het geval is, en dan zouden er nog al wat oortjes op aarde zijn waar ze maar heel slordig aan geknaagd hadden; want - hoewel alles wat de tegenpartij gezegd heeft zuivere koffie is wat betreft het letterlijk verslag van de vergadering over de veiligheidskwestie - toch, heren, schuilen onder die schone schijn slimheid, bedrog en van die kleine haken en ogen.

De mens wikt, God beschikt en in het donker zijn alle katjes grauw. Je hoeft me niet te geloven, als ik zeg dat ik het snel kan bewijzen met mensen van de klaarlichte dag. In het jaar 36 had ik een Duitse doedelzak gekocht en drie Belgische brandblussers, kort en lang, van een tamelijk goede wol en karmozijnrood, zoals de goudsmeden verzekerden, maar de notaris deed er een nog schepje bovenop. Hij was niet voor niets voorzitter geworden van de beiaardcommissie, die nog minder had in te brengen in de gemeenteraad dan de beiaardier, hoewel de laatste er geen bezwaar in zag per helikopter te worden gered uit een brandende toren, ook als deze geen vlam had gevat.

Nou ben ik niet iemand die het onmogelijke vraagt, maar toen de centen op tafel kwamen en de gloedvolle akten verzegeld werden, ging het gerucht dat je met pekelvlees de wijn wel in het donker kunt vinden, en al zat hij onderin de kolenzak, gelaarsd en gevederd, in het harnas om de onwillige boeren een lesje te leren, ’t is een schapekop!  

Daarom: let goed op! Het gaat om het volgende:

Op grond van hetgeen ik net heb beweerd  deel ik absoluut de grote zorgen van de direct betrokkenen over het behoud van een stadsvriendelijke beiaardcultuur en de inwaartse beleving van het klokkenspel als zodanig, niettegenstaande het éénmalige verzoek van de beiaardier en de beiaardcommissie om gedurende één uur, let wel éen heel uur lang, muziek van Johan Sebastiaan Bach te mogen spelen. Hulde, meervoudig hulde, dat men van gemeentewege dit duldde!

Deze curieuze gang van zaken vind je ook terug in het spreekwoord volgens hetwelk je in een afgebrand bos goed zwarte koeien kunt zien als je de liefde bedrijft. Ik liet de heren geleerden raadplegen over de juridische risico’s van het veiligheidsdossier en zij kwamen tot de conclusie in friseomorum dat niets zo goed bevalt als zomers maaien in een kelder die goed voorzien is van papier en inkt, van pennen en pennenmesjes uit Lyon aan de Rhône en tetterdetetter: want zodra het harnas naar knoflook begint te stinken, is het door en door verroest en dan wordt er alleen nog maar met stijve nek geriposteerd met de lucht van het middagdutje in de neus. Iedereen begrijpt: op deze manier verandert homo sapiens zonder het zelf te merken in homo securus, die verwacht dat de staat hem tegen alle mogelijke denkbare risico’s beschermt en zeker tegen het risico van van een onveilige werkplek in de toren! En, vraag ik u retorisch, wilt u soms vertegenwoordigers worden van de laatste mens, een schrikbeeld dat, zoals u allen weet, Nietzsche ons voorhoudt? Dat u rustig kunt gaan slapen, want wij zorgen wel voor u en uw veiligheid, wilt u dat soms? Dus liever geen gemiezemuis, als u begrijpt wat ik bedoel, ook al zijn het niet de muizen die de toren onveilig maken!

Maar, heren, geloof niet dat er een beter middel bestaat om je de onveiligheid van het lijf te houden dan een Brabants trekpaard of een bos uien te nemen, samengebonden met driehonderd knolrapen en wat kalfsfraas van de beste samenstelling die je bij de alchemisten kunt vinden, en z’n slofje-bollebofje lekker te vullen en vol te gieten met een heerlijk harkesausje, veilig kaarsjes te branden in de kerk en weg te kruipen in een of ander molshoop, zonder echter de spekjes te vergeten. En als de dobbelsteen u niet tweemaal aas gunt, driemaal van het dikke stuk en kijk uit, daar komt de aas!, duw dan de dame in een hoek van het bed, streel haar, betureluur haar en drink erop los om de kikkers weg te spoelen, op mooie toneellaarsjes;  dat zal zijn voor de vogeltjes in de rui, die zich vermaken met het eekhoorntjesspel in afwachting van het moment waarop een waslijst aan veiligheidsmaatregelen een minder technocratische en hopelijk,- ik herhaal hopelijk! - een meer waarden-georiënteerde dialoog over de veiligheidskwestie definitief om zeep heeft geholpen.

So be it!  Zouden er geen achterklappers zijn waren er geen aanhoorders!  We kunnen de wolf niet missen. Integendeel! Lang leve de wolf, maar niet zijn schaapjes op het droge! Laten we ons tijdens deze transitieperiode die de hele aarde betreft in het gelid opstellen boven de windmolen waarover de tegenpartij het heeft gehad. Laat ons de klokkentoren zo snel als mogelijk weer als het aloude oriëntatiepunt in ere herstellen, maar - ik herhaal - maar nu weer als vanouds bespeeld door onze vermaarde beiaardier! Kleine aanpassingen zijn immers niet voldoende om te kunnen voldoen aan de gemeentelijke zorgplicht.

Desondanks kreeg de grote droes er zin in en stelde de Duitsers aan de achterkant op, die als Heintje Pik begonnen te zuipen: “Herr, drink, drink, van doublet naar het veld, want het is niet waarschijnlijk dat men in Parijs op de Petit Pont roept van “levendige kippen te koop”, al hadden ze net zo’n mooie kuif als moeraseenden, tenzij men werkelijk zijn borreltje offert aan de nog verse inkt die van de kapitalen en cursieven druipt, dat kan mij niet schelen, als er door de steekband maar geen wormen in komen. Ik zeg altijd, wie zwerft is overal thuis. Hoog in de toren is geen ruimte beschikbaar om te zwerven. Hier passen slechts handen die de weg weten naar het het stokkenklavier.

Om kort te gaan: de voorgestelde kleinere aanpassingen kunnen wel leiden tot een lager restrisico, maar deze kunnen niet leiden tot een aanváárdbaar, ik herhaal, een aanváárdbaar restrisico. Ik herinner mij nog de ambtenaar die, terwijl hij zijn zwerende vinger omhoog stak, begon te jammeren: “ wees op het ergste voorbereid, er kan altijd iets gebeuren…iets…” en hij keek daarbij als een proseliet van de nieuwste godsdienst met een opmerkelijke visie op het leven na de dood. Voor allen die hazenvlees hebben gegeten en nog nooit een beiaardier hebben zien spelen:  stel dat bij het koppelen van de windhonden de marmotten het halali hadden geblazen voordat de notaris zijn verslag volgens de regels van de kabbala had opgesteld, dan volgt daar niet uit (of het hof moest een beter oordeel uitspreken) dat aanvullende informatie moet leiden tot een collegevoorstel met als als doel tot een tussenbesluit te komen over de te nemen maatregelen of, sterker nog, moet leiden tot een definitief besluit om nog voor het einde van het volgende kalenderjaar een definitief besluit te nemen, en dit evenwel zonder in de schaal te blazen, rekening houdend met het feit dat een en ander nog juridisch moet worden uitgezocht omdat midden op de markt een vacht is te verkrijgen voor een appel en een ei, ik bedoel, dat zweer ik, een wollen vacht.

Toen bleek dat de ambtelijke trein door alle proporties van de veiligheidskwestie heen was geknald, want gewoonlijk zie ik bij alle goede doedelzakken, dat als je op je fluitje blaast en je haalt de bezem driemaal door de schoorsteen en je zet je naam op de lijst van beneficianten, dan doet men niets anders dan vruchteloze tegenstand bieden en op z'n billen blazen als die toevallig te heet worden, en dan maar van je ratsekidee, zodra ik het onderzoeksrapport bekom krijgt hij z'n koeien weerom.

Een dergelijke uitspraak werd ook gedaan tijdens het integraal veiligheidsonderzoek uit het jaar 17 met betrekking tot de losbol van Lozefoezel, waarmee het hof zo goed zal zijn rekening te houden.

Ik zeg waarachtig niet dat je niet uit rechtvaardigheid terecht de bezittingen van mensen die van het wijwater zouden drinken verbeurd kan verklaren, zoals je dat doet met de hellebaarden van de wever, waarvan met spiespalen maakt voor de mensen die zich alleen maar laten lijmen met grof geld; ook zeg ik niet dat de complexiteit van het veiligheidsvraagstuk zo groot is dat calamiteiten bij het bespelen van de beiaard als vanzelf ontstaan.

Dus, heren, wat voor recht is er nog voor de kleine man? 

Want zowel het gewoonterecht als de onvolprezen Arbowet zijn zodanig, dat de eerste de beste roervink die de koe bij de hoorns grijpt en die heen en weer beweegt midden onder de beiaardmuziek zonder de schoenmakersmaat te solfiëren, als het tijd is om het stokken-klavier te teisteren, de tekortkomingen van zijn lid moet compenseren met mos dat is geplukt terwijl je je zit te vervelen bij de nachtmis, om die witte Anjouwijntjes mee door te slaan, die je zo verraderlijk op je gezicht kunnen doen vallen als bij een onvoorzichtig betreden wenteltrap in de klokketoren.

Besluiten als boven met kosten, vergoedingen en interest.”

Toen de heer van Likmevessie uitgesproken was, zei Pantagruel tegen de heer van Ammereet: “Vriend, hebt u hiertegen nog iets in te brengen?” Waarop Ammereet antwoordde:”Nee, mijnheer, want ik heb niets dan de waarheid gesproken en laten we om godswil een einde maken aan ons geschil, want dit proces kost ons een lieve duit.”

Toen stond Pantagruel op en met hem, raadslieden, rechtsgeleerden, vertegenwoordigers van de afdeling Sociaal en medewerkers van de afdeling Faciliteiten en sprak:” Wel, heren, u hebt het geschil waarover het hier gaat, nu uit de mond van het orakel zelf gehoord. Wat is uw mening daarover?”

Waarop zij antwoordden:” Wij hebben inderdaad gehoord dat men de marge van het aanvaardbare risico zo klein mogelijk wil maken, maar, verdomd, we hebben de oorzaak ervan niet begrepen. Daarom verzoeken we met algemene stemmen, ja we smeken u, of u alstublieft een uitspraak wilt doen zoals u meent dat die moet zijn, en voor nu en nog eens. Wij staan daar welwillend tegenover en zullen hem met volle instemming ratificeren.”

"Wel, heren", zei Pantagruel, "aangezien u dat wenst, zal ik het doen; maar ik vind de zaak niet zo moeilijk als u hem maakt. Een gesprek van mens tot mens zou immers wonderen kunnen verrichten in onze geprotocolleerde hoofden waaruit elke resonantie lijkt te zijn verdwenen.

 

En nadat hij dit gezegd had, liep hij een paar keer de zaal op en neer, in diep gepeins verzonken, zoals wel bleek uit het feit dat hij kreunde als een ezel die te strak in zijn tuig zit, want hij was zich ervan bewust dat hij ieder recht moest doen wedervaren, standvastig en zonder aanzien des persoons. Hij realiseerde zich dat veel problemen met veiligheid buitengewoon ingewikkeld zijn; vanuit meerdere perspectieven moet ernaar gekeken worden om tot een integrale oplossing te kunnen komen. Meerdere partijen betekende meestal: veel stampijen, wist hij, en opnieuw kreunde hij als een gewichtheffer die traint boven zijn gewichtsklasse.

Daarna ging hij weer op zijn plaats zitten en deed als een geschakelde rookmelder de volgende uitspraak:

“Dat gezien de koude rillingen van de vleermuis die keurig afwijkt van de zomerzonnewende om de zotteklap te garen die met de pion schaakmat is gezet door de ernstige beledigingen van de kant van de lichtschaduwen die overal in de buurt van Rome te vinden zijn, aan het adres van een bokkenees op een paard die met de kracht van zijn rugspieren de boog spant, stond eiser in zijn recht, toen hij het galjoen opkalefaterde dat de vrouw op een schoen en een slof deed opzwellen, terwijl ze hem naar eer en geweten dubbel en dwars betaald zette met net zoveel gebbelegeintjes als er haren op achttien koeien zitten, en voor de windhapper insgelijks.

"Zou kunnen, zou kunnen, altijd kan er iets gebeuren, iets...en meer dan dat...", spookte het nog steeds door zijn hoofd totdat hij er bijna krankjorum van werd, )

Toch is het in deze termen dat veiligheid kan worden omschreven als een relationeel en situationeel proces, zij het dat een flexibele mentaliteit hierbij nog niet is verdisconteerd, evenals de buitengewoon sterke afname van het sociaal kapitaal en de erosie van de publieke familiariteit, die zo goed als helemaal op haar gat ligt. 

Is eveneens onschuldig verklaard in de bijzondere rechtszaak van de verstoppinkjes, waarvan men dacht dat hij die had opgelopen omdat hij niet lekker kon schijten, per besluit van een paar bij de notenkaars met 100% veiligheid geparfumeerde handschoenen, zoals men die gebruikt in zijn geboortestreek Mirebeau, terwijl men het razeiltouw laat vieren met de bronzen bollen waarmee de stalknechten stalgrafelijk en met nagenoeg nul rest-risico de groenten kookten, die werden opgeladen tegelijk met de lokvogel met de in Hongaarse steek geborduurde valkebelletjes, die zijn broer ter nagedachtenis meedroeg in een mandje ernaast, geborduurd in keel met drie haveloze chevrons van canvas in een zonnig hoekje van onze participerend overheid, waaruit met de ragebol een wormvormige papegaai wordt geschoten. En alsof de veiligheidskwestie op deze wijze nog niet duidelijk genoeg is verwoord, eis ik ten overvloede dat de zorgplicht van beide heren zo spoedig mogelijk wordt uitgebreid met een aantal tips om rondom de onderhavige veiligheidskwestie een veilig klimaat te creëren. 

In samenhang hiermee eis ik dat men acuut stopt met op moeras gefundeerde, angst-neurotische hersenspinsels, die zich bedienen van uitroepen, die er schijnbaar toe doen, zoals: “de werkplek van de beiaardier is zo veilig als vlees in een hondenkot”. U weet inmiddels dat hiermee de veiligheid geenszins wordt bevorderd, en dat in een klimaat van angst en onveiligheid  - paradoxaal genoeg - de roep om veiligheid juist wordt versterkt: hoe veiliger hoe onveiliger luidt daarom mijn adagium. Of, zoals men in het latijn zegt:

" Securitas et suspicione in proces dialectica evolvuntur in persecutionem compulsivam quae graviter imminent libertationes humante" ( veiligheid en onveiligheid ontwikkelen zich in een dialectisch proces tot een dwangmatig streven dat de menselijke vrijheid van handelen ernstig bedreigt )

 

Maar ten aanzien van zijn verwijt aan gedaagde, dat hij een kaalvretende schoenlapper zou zijn en een mummieteerder, wat bij het bimbambeieren onwaar is bevonden, zoals voornoemde heel goed heeft aangetoond, veroordeelt het hof hem tot het tijdig delen van informatie, het stimuleren van jobcrafting, het bewust en structureel afbouwen van de maakbaarheidsutopie en drie grote glazen gestremde melk, gekruid, gediredondijnd en gepepernageld zoals dat in onze streek te doen gebruikelijk is, te betalen aan voornoemde gedaagde op 15 augustus in mei. 

Maar voornoemde gedaagde zal zelf gehouden zijn om hooi en met dril vermengde en goed met de rol gezifte hede te leveren en zijn kwetsbaarheid als leider niet langer te verbergen bij de monding van de gutturale valkuilen.

En, vrienden, als tevoren, zonder kosten. Einde van de zaak.”

Na dit vonnis gingen beide partijen uiteen, tevreden over het vonnis, wat aan het ongelooflijke grensde, want dat twee partijen die in een proces tegenover elkaar staan, beide even tevreden zijn over het eindvonnis, dat is sinds de milieucrisis niet meer voorgekomen en zal de eerste dertien jubeljaren niet nog eens voorkomen. 

Pantagruel waarschuwde nog eens de uitspraak niet aan zijn laars te lappen: men liep 100% risico, zo zei hij, bij overtreding ogenblikkelijk in zijn kraag te worden gegrepen. “Want”, zo voegde hij er tenslotte nog aan toe: “Ik zit hier niet voor de kat z’n hilariteiten-kabinet!” 

Lang leve de beiaardier!!

 

BISSCHOPPELIJKs

 

Jarenlang was ik als pianist verbonden aan de Emmausparochie in de Tilburgse wijk Reeshof. In die hoedanigheid begeleidde ik kinder-, jongeren- en volwassenenkoren tijdens de zondagsdienst, belangrijke kerkelijke gebeurtenissen, communievieringen, etc.

Twee gebeurtenissen, of liever, één gebeurtenis en een reeks van gebeurtenissen ( van ongeveer september 2006 tot ongeveer maart/april 2007) maakten dat ik –samen met een grote groep vrijwilligers en andere parochianen – in 2007 de Emmausparochie vaarwel heb gezegd. 

De eerste gebeurtenis betreft een bijzondere, zeer persoonlijke ervaring. Ter gelegenheid van het vijfentwintigjarig bestaan van de Emmausparochie werd de bisschop van ’s-Hertogenbosch  uitgenodigd deel te nemen aan de feestelijke viering in de parochiekerk. Nu kende ik de man al sinds mijn studietijd: ik kende hem van mijn theologiestudie aan de Theologische Faculteit Tilburg. 

Enkele keren heb ik hem opgezocht in de binnenstad van Tilburg, waar hij met enkele studenten in een soort communautair verband leefde. De indruk die hij maakte  –zo herinner ik mij althans die korte ontmoetingen - was die van een beheerste, enigszins zijige minzaamheid, van een niet onvriendelijke afstandelijkheid. 

Toen hij jaren later tegenover ons woonde maakte hij op mij dezelfde indruk. Opvallend was wel, dat hij in die “bewogen” dagen van de jaren '60 en ’70 in mijn herinnering nauwelijks deelnam aan het studentenleven, noch aan het leven in zijn directe woonomgeving, zoals zich dat toen, althans voor veel jonge mensen, manifesteerde op straat, in de wijk, en last but not least in de kroeg.

A.was inmiddels bisschop geworden en ik trof hem op die minder pontificale morgen in de parochiekerk aan, zittend in een stoel (ik weet niet meer, of het een bijzondere stoel betrof, of dat vrijwilligers uit de parochie voor een speciale bisschopszetel hadden gezorgd ). Opgewonden en verwachtingsvol liep ik naar hem toe, wilde hem de hand schudden, zei nog wie ik was, en toen….Niets! 

Het was nagenoeg onmogelijk om mij niet te herkennen, tenzij in een vlaag van verstandsverbijstering; of was het zijn bisschoppelijke waardigheid die hem zelfs niet de minste blijk van herkenning toestond? Hoe dat ook zij, hij vertrok geen spier, bleef strak voor zich uit kijken en ik weet zeker dat zijn rechtgelovige blik op oneindig stond. Misschien was hij op dat moment ook wel dicht in de buurt van de Oneindige. Dat zij hem vergeven. 

Geheel van mijn stuk heb ik daarna mijn gewone plaats achter de piano ingenomen. Hoewel ik zelf met het instituut kerk bepaald geen innige band onderhield,  zou ik de bisschop graag de hand hebben willen schudden, geheel a titre personel, als mens om zo te zeggen. 

Van de bisschop als bisschop had ik echter ook niet veel te verwachten.

Uit het onderzoek naar  het het Nederlands Pastoraal Concilie en de doorwerking ervan in het Nederlandse katholicisme  was zonneklaar gebleken dat het vooral de bisschoppen waren die als instrument fungeerden en ook verantwoordelijk waren voor het restauratieve, door Rome verordonneerde beleid dat bedoeld was om orde op zaken te stellen in de Nederlandse kerkprovincie en voornoemde bisschop was van dit beleid een duidelijke representant.

Ik was me hiervan bewust, toen ik hem de hand wilde schudden

Dat de uitkomsten van genoemd  onderzoek pijnlijk juist waren, moge ook blijken uit de reeks gebeurtenissen die ik enkele jaren later in de Tilburgse Emmausparochie aan den lijve mocht ondervinden. De kwetsende, kille en afstandelijke houding waarmee ik door de bisschop was bejegend, bleek exemplarisch te zijn voor de rigiditeit van een beleid dat in zijn naam werd gevoerd tegen een kritische maar redelijke, tegen een vrijzinnige maar brave Emmausparochie . 

Deze bisschop was rechtstreeks verantwoordelijk voor wat zijn priester, de BN-er Pastoor Schilder, in de parochie had aangericht. 

Wie luisterde naar het relaas van een groep parochianen achteraf, viel het op hoe koelbloedig en respectloos de hele operatie is uitgevoerd: in het geheel niet afgestemd op samenwerking of begaan met het geloofsbeleving van veel parochianen volgde Schilder zijn eigen door de bisschop gelegitimeerde koers, in de absolute, door niets en niemand te stuiten overtuiging van de juistheid van zijn missie. 

“Dat een zo bloeiende parochie in slechts vijf maanden tijd zo het onderspit moet delven is een trieste constatering. Hoe triest het ook is, de snelst groeiende parochie in Nederland is inmiddels de snelst leeglopende parochie van ons land geworden”, heette het in een nieuwsbrief van die dagen.

Stuitend bij dit alles was  het uitblijven van enig initiatief van de bisschop  om de schade nog enigszins te beperken; zelf bleef hij geheel buiten schot, letterlijk op afstand, juist op momenten dat de aanwezigheid van zijn persoon nog enig gewicht in de schaal had kunnen leggen. Maar juist hier wringt de schoen, want wat koop je voor de aanwezigheid van iemand, die onder dwang van een hoger dan menselijk belang zijn menselijkheid onder controle moet houden, en misschien het meeste van alles nog zijn emoties, die de ijzeren wil moeten worden opgelegd van hun meester, die als dienaar weer tot onvoorwaardelijke gehoorzaamheid  verplicht is jegens zíjn Meester.  De heiligheid van het ambt behoorde kennelijk  niet gecompromitteerd te worden door al te menselijke gebeurtenissen. Zo begreep ik dat althans. Toen.

Beheerstheid en zelfcontrole in dienst van een heilige missie, onbewogenheid en onaangedaanheid in het ten uitvoer brengen daarvan, het lijken de gevolgen  van een religieuze zelfvoldaanheid,  van een vernauwde en versteende blik, die van die zelfvoldaanheid juist niet de (als nederigheid vermomde) religieuze arrogantie ziet, maar uitsluitend het absolute en rotsvaste geloof in de enige, ware geloofstraditie . Maar zodra een oprechte interesse in - en nieuwsgierigheid naar de juistheid van de eigen overtuiging verdwijnt,  zijn verstarring in het denken, afremmen van persoonlijke ontwikkeling en ambtelijke verstening  niet ver meer weg. Zo begreep ik dat althans. Jarenlang verzette ik mij met ketterse vroomheid tegen alles waarachter ik ook maar een spoortje van religieuze zelfvoldaanheid vermoedde.

De verontwaardiging over datgene wat mij toevallig overkwam en de teleurstelling die dat opriep is met het verstrijken van de jaren weggëbt.  Wat niet verdween is de verwondering over hoe twee mensen zo verschillende wegen in het leven konden bewandelen, terwijl beiden toch putten uit dezelfde christelijke bron en die -nota bene- mochten bestuderen tijdens hun  theologiestudie.  

Nee, ik ben niet terechtgekomen in het kamp van de "geleerde verachters der religie" (met een woord van filosoof en theoloog Friedrich Schleiermacher). Wel ben ik ervan overtuigd dat het sinds de zestiger jaren niet langer meer  mogelijk is een weg te bewandelen die niet jouw weg is, de weg die jou ontroert en inspireert. Van deze weg afwijken om je aan te passen aan een vorm van extern gezag als vorm van spiritueel leven, kon niet langer rekenen op mijn loyaliteit. Maar als  onze persoonlijke inzichten en (religieuze) overtuigingen na al die jaren naast elkaar kunnen  bestaan als twee gelijkwaardige vormen van spiritualiteit, waarom zou ik de bisschop dan niet zijn oprechte toewijding aan God gunnen?  En al helemaal  in een door materialisme en consumentencultuur platgeslagen samenleving. 

 

 

Er waren eens zeven kikkertjes.

Erwaren eens zeven kikkertjesVader Regnar, moeder Deardeth, en hun vijf kinderen Galmek, Aliyah, Hurgram, Balrom en Jendille. Zij woonden in Woynar, een boerensloot vlakbij het bos Frog Fren. Als de sloot was dichtgevroren, lagen ze halfdood te slapen. Soms droomde de oudste kikker Galmek dat de lente was aangebroken. Dromen en slapen, dat was het enige wat ze konden in de winter. Brak de lente eenmaal aan, dan spatte het plezier in het leven er van af. Ze kwekten en kwaakten dat het een lieve lust was. 

Dat kunnen jullie je wel voorstellen!

Omdat vader Regnar en moeder Deardeth het beste voor hadden met hun kinderen, deden ze wat talloze andere kikkertjes ook deden: ze kwamen dan in grote getale bij elkaar op een veilige plek aan de rand van de boerensloot om te kwaakspraken. Ze luisterden om te beginnen naar Brulkikker, die met zijn brede bek met groot gemak de achterste rijen kikkertjes bereikte. Hij wees op de gevaren die de boerensloot bedreigden en haalde met zijn enorme kwaakblaas en halsloze dikke kop scherp uit naar de agressiviteit van de mensdieren die in alles wat ze deden nietsontziend hun eigen voordeel zochten. De boerensloot was al jaren, vooral door hun toedoen, sterk aan het vervuilen. Op den duur zouden ze daar niet kunnen blijven. 

Zoveel was duidelijk. De boerensloot was in gevaar, snap je?

Er moest iets gebeuren, maar wat?

Toen Galmek, de oudste van het stel, voor de eerste keer mee mocht naar het kwaakspraken, was hij beduusd van alles wat hij hoorde. Hij wist niet goed wat hij er van denken moest. Maar goede raad is duur, dacht hij. Hij trok de stoute schoenen aan over zijn lange, sterke en gespierde achterpoten en sprong in drie keer naar Fargram de salamander en vroeg Fargram, heb je even tijd voor mij? 

De salamander was een koele kikker en dacht lang na. Tenslotte zei hij, waar kikkers zijn daar is ook water, en zweeg daarna lange tijd. Fargram was iemand die in raadselen sprak.Toen Galmek wilde opstappen omdat hij niet begreep wat Fargram bedoelde en alsmaar bleef zwijgen, riep Fargram plotseling, maak werk van het blauwzwerk, wat volgens Galmek zoveel betekende als, zoek het hogerop, maar wat dat betekende, wist hij ook niet precies.

Hij legde het vader Regnar en moeder Deardeth voor en zij prezen Galmek om zijn moed. Salamanders waren lang niet altijd te vertrouwen, en zeker niet als ze honger hadden. Maar goed, het blauwzwerk, zeiden de ouders, was het hogere doel van een kikkerleven. Fargram beschikte wat dat betreft over kennis, waar Galbek nog geen notie van had, maar hij begreep wel dat zijn ouders het volste vertrouwen hadden in de salamander. Met het blauwzwerk als richtsnoer in het leven kwam het goed met alle  kikkertjes. Daar kwam uiteindelijk alles op neer.

Alles goed en wel, dacht Galbek, maar wat koop ik daar voor? 

Er moet nu gehandeld worden en wel snel! Maak werk van het blauwzwerk, maak werk van het blauwzwerk, Galbek bleef het maar voor zich uit prevelen, toen hij opeens bedacht: ja natuurlijk, wij moeten het hogerop zoeken, hogerop gaan wónen, natuurlijk!, dát is het, want hij had gehoord dat de hele boerensloot binnenkort door de mensdieren op de schop werd genomen. 

Diep in het water naar de bodem is geen optie, daar ging je alleen naar toe als het winter werd, in de sloot blijven zitten is ook geen optie, uit de sloot de hoogte in, de bomen of de struiken in, dat was de enige kans om te overleven! En dan moest je nog maar hopen dat de arrogante mensdieren de groene oevers van de boerensloot met rust zouden laten! De kans daarop was de laatste tijd wel iets groter geworden, maar je wist het nooit met dat hebberige hersenbeest!

Enfin, hoe dan ook!

Regnar en Deardeth verzetten zich hevig tegen het plan van Galbek. Galbek wist,  dat Regnar kon veranderen in een echte driftkikker en, inderdaad, hij begon te schreeuwen "nee, nee, we blijven in de boerensloot, wat denk je wel, brutale kikker. Wie denk je wel dat je bent om de loop van de dingen op deze manier te kunnen verstoren en zo tegen het werk van blauwzwerk in te gaan", want uit alles kon je opmaken dat hun vertrouwen in blauwzwerk onbegrensd was. Dat hadden ze van Fargram, die er heilig in geloofde… 

Galbek kwam zo voor een dilemma te staan, moet ik mijn ouders gehoorzamen of zoek ik het hogerop. Hij wilde het best hogerop zoeken  in het hoger gelegen groen aan de rand van de boerensloot. En misschien hoorde daar wel de bomen bij. Leven in de bomen, dat was pas echt hogerop!

Hoog maar droog, dacht ie bij zichzelf. Dan worden we op den duur maar landkikkers! Galbek was niet bang voor avontuur en op een of andere manier werd hij hierom ook bewonderd door de anderen. Behalve door zijn vader Regnar dan, want die had voor Galbek een ander script in gedachten. Regnar had steeds gehoopt stiekem dat Galbek zo iemand zou worden als Fargram. 

Mooi niet!

Aliyah, Hurgram, Balrom en Jendille begrepen niets van de urgentie, die Galbek uitstraalde, maar wilden toch met Galbek mee, omdat het moment dat ook zij de ouderlijke kluit zouden moeten verlaten, spoedig zou aanbreken: 

Aliyah, omdat ze met kikker Kulm voor nageslacht ging zorgen; ze had sinds kort met hem kennis gemaakt. Kulm was niet voor de poes; hij kwaakte dat het een aard had en bekleedde een belangrijke functie in de boerensloot. Dan had je Hurgram, die wilde ook graag hogerop; hij was bevriend was met een kikker aan de andere kant van de sloot, maar ook hij wilde de moeilijkheden, die het gevolg waren van Regnar's  stress, zoveel mogelijk ontlopen,  -  en bovendien, had zijn oudste broer al niet genoeg voor stress gezorgd thuis? - behalve stress hoefde hij van vader Regnar  niet veel  te verwachten; en op zulke dingen als een verhuizing zat hij bepaald niet te  wachten; hij zou zeker overspannen reageren en dat is nog zacht uitgedrukt;  alleen al de gedachte!, en dan was er  Balrom; ook hij wilde weg, omdat hij graag ondernemer wilde worden in zwemvliezen voor jonge kikkers en inzag, dat hiervan niets terecht zou komen als alles bij het oude bleef. Ook hij had erg weinig vertrouwen in zijn vader Regnar, die hem nog nooit iets fatsoenlijks had bijgebracht; Balrom wist van toeten noch blazen als het bijvoorbeeld ging over het afzetten van eitjes in water, het fluitend lokken van een meisjeskikker. Zijn vader wist niet eens waar de staart was gebleven, waarmee hij, Balrom, ter wereld was gekomen. Waarom verdween die eigenlijk  tijdens de pubertijd?   Aan vader Renar hoefde je dat niet te vragen en aan Fargram al helemaal niet, want die verkeerde altijd in hogere sferen.

Balrom had er een trauma van over gehouden, zo leek het, want praten deed ie mondjesmaat en als ie wat zei, dan was het met een kikker in de keel. En ach, dan had je ook nog Jendille, die was net uit haar larve-periode en hard op weg volwassen te  worden, dus die had het daar druk genoeg mee. Galbek had haar beloofd te helpen verhuizen. Daar vertrouwde ze op.

 

Zo gezegd zo gedaan. Regnar en Deardeth hadden besloten de boerensloot niet te verlaten, omdat ze heilig geloofden in het blauwzwerk waar ze na hun dood mochten uitrusten van het zware leven in de boerensloot. Deardeth had zich geschikt naar het woord van haar man. Dat deed ze al haar leven lang. Haar ondergeschikte rol had ze geaccepteerd vanaf het moment dat ze heilig geloofde in de verhalen van Fargram en dat moment was al heel vroeg begonnen, al bij háár moeder...Maar ook Regnar had van jongs af aan veel ontzag voor salamanders als Fargram. Dat kon ook bijna niet anders, want hij was door familie van Fargram opgevoed. "Maak werk van het blauwzwerk" was hem van jongsafaan ingeprent, maar dat niet alleen: hij leerde van Fargrams familie ook dat je streng moest zijn, voor jezelf en anderen. Soms kwam de gedachte op bij Galbek, dat zijn ouders allebei afstammelingen waren van de familie van Fargram: zó hingen ze aan zijn lippen, zó vertrouwd waren ze met de woorden die hij sprak.

Het kwam er op neer, dat de wereld van de boerensloot hen wel een degelijke verblijfplaats bood, maar hun ziel en zaligheid er toch niet aan wilden verpanden; al hun hoop was gevestigd op een soort van paradijselijk kikkerland na de dood; met als consequentie de dure plicht in deze boerensloot te leven zoals het hoort. Deed je dat niet, dan zwaaide er wat; bovendien moest je aan Fargram alles opbiechten. Zo.n opvoeding kon niet zonder gevolgen blijven, dat snap je. Op alle gebieden van het kikkerleven merkte je de invloed hiervan; of het nou ging over voortplanting, de productie van eitjes, de opvoeding van larven, de houding tegenover de ouders, tegenover andere kikkers, je gedrag in de boerensloot, of -last but not least- over het reilen en zeilen van de boerensloot zelf, overal klonk het zelfde liedje van Fargram over de boerensloot: maak werk van het blauwzwerk, maak werk van het blauwzwerk...Behalve in een  naburige brede sloot, die meer weg had van een vaart of een kanaal, want daar schamperde  de hoger opgeleide Be'tweet'r: braaf zijn, heilig zijn en meedoen, braaf zijn, heiligzijn en meedoen en kwaakte oproer;  KWAAAK, KWAAAK, KWAAAAAAK...maar Be'tweet'r begon al een beetje te lijken op Fargram; dus dat schoot ook niet op, dacht Galbek.

Anyway

Galbek en de vier andere kikkertjes verhuisden naar een plek in de bomen aan de rand van de ouderlijke boerensloot. Na een aantal jaren, Renar en Deardeth waren intussen een jammerlijke dood gestorven in de vervuilde sloot, besloten de mensdieren de boerensloot te dempen, bomen en struiken te verwijderen en de vrijgekomen grond bouwrijp te maken voor nog meer industrie. Het leek wel of daar nooit een eind aan kwam…

Opnieuw eigenden de mensdieren zich weer heel brutaal een stuk grond toe, alsof het de gewoonste zaak van de wereld was, terwille van wat zij de Vooruitgang noemden, wat dat ook wezen mocht. Het ging in dit geval ten koste van de zeven kikkertjes, die nooit meer zouden kwekken en kwaken. 

De boerensloot was voorgoed verdwenen van de aardbodem. De zeven kikkertjes waren allemaal dood, niet van honger en verdriet, maar vanwege de inhaligheid van de mensdieren die zulke dingen bedachten en toelieten.

Erg hè?

 

naschrift van Iromir, jeugdvriend van Galbek

 

Vanaf mijn vroegste jeugd was ik, Iromir, bevriend met Galbek. We zaten naast elkaar in een enorme plens kikkerdril; zo  kenden we elkaar dus van jongsafaan. Toen we wat ouder werden speelden we samen in de modder; je moest wel uitkijken: vóórdat je het wist, werd je uit het water gevist door een of ander gesnaveld ondier. Dat je af en toe toch moest ademhalen, maakte het leven niet makkelijker. De kieuwtjes van Galbek groeiden niet zo hard als de mijne; dus Galbek moest eerder naar boven om adem te halen. Hij wist meestal te ontkomen aan een reiger die aan de rand van onze sloot zijn vaste plek had. Maar op een dag, ik kan me dat nog goed herinneren, had ie beet: hij pikte Galbek uit het water, schudde hem hevig heen weer en tot groot geluk van Galbek en mij, liet hij zijn prooi per ongeluk weer in het water vallen. Hoewel Galbek mij over deze gebeurtenis zelden iets vertelde, wist ik dat de impact van deze vreselijke ervaring voor zijn verdere leven groot was: vanaf die dag haalde hij alleen nog adem, als het niet anders kon; zo angstig was ie geworden voor alles wat zich onder - maar vooral boven water afspeelde. Daardoor groeide zijn longen langzamer dan die van mij, was hij vaker benauwd, en tot zijn dood moes hij het doen met een kleine longinhoud.

Maar dat was het ergste niet: hij ontwikkelde gaandeweg, hoe zal ik het zeggen, een soort fobie, die bij tijd en wijle kon omslaan in een paniek. Op de achtergrond loerde steeds een diffuse levensangst, die op belangrijke momenten van zijn leven als het ware kon toeslaan. Maar ook bij onbelangrijke momenten, zoals bijvoorbeeld het snel uitschieten van je tong wanneer we samen op jacht waren naar een insect, daarbij wachtte hij dan veel te lang, waardoor de lekkere hap aan zijn neus voorbij ging, of bijvoorbeeld bij onze avontuurlijke sprong naar de andere kant van de boerensloot; ik moest hem dan echt op sleeptouw nemen, op mijn rug nog wel!  Soms leek hij geboren voor de donkere kant van het leven;  een verloren uithoek van de sloot was zijn favoriete plekje; hij scheen voor de rest weinig behoeften te hebben. In alles straalde hij uit, dat ie genoegen nam met een bescheiden plekje onder de zon, als ie maar ergens rustig kon zitten...

Toen de kieuwen na verloop van tijd toch groot genoeg waren geworden en zijn staart geleidelijk aan verdween (veel later dan bij mij en zijn vrienden), begon ook hij oog te krijgen voor het andere geslacht, dat wil zeggen, op z'n Galbek's, hij zag de kikkervrouwtjes wel, maar deed er niks mee; of beter gekwaakt: zelfs de kikkervrouwtjes, die een oogje op hém hadden, beantwoordde hij niet. Ik vermoed dat hij zo weinig zelfvertrouwen had, dat ie zich niet kon voorstellen, dat hij voor het andere geslacht interessant zou kunnen zijn. Vaak heb ik, Iromir, Galbek van het tegendeel proberen te overtuigen, maar zonder resultaat. Hij was snel, ondanks zijn kleine longinhoud, kon goed springen en kwaken en zag er bovendien fideel uit enz.enz. Maar wat ik er ook tegenin bracht, niets hielp. Waar ging het om? Was het onverschilligheid, zocht hij de (verboden) mannenliefde, was er misschien sprake van een psychische afwijking? Of was het "gewoon" een gebrek aan eigenwaarde?

Tot op de dag van vandaag vormt dit gegeven een voor mij  intrigerend facet van zijn persoonlijkheid, want waar zou dat gebrek aan eigenwaarde dan vandaan hebben moeten komen?  Weliswaar is zijn zelfvertrouwen met het klimmen van de jaren wel toegenomen, maar de onzekere grondslag van zijn bestaan in de boerensloot is hij nooit kwijt geraakt. Voor een kikker had ie op latere leeftijd zijn schaapjes wel op het droge, hij hoefde niet van honger om te komen, maar hij bleef onzeker over het waarom en waartoe  van alles.  Als wij met elkaar hierover een kwaakgesprek voerde, kwaakte hij maar steeds: we kunnen niet weten waartoe het allemaal dient en alle kikkers die de schijn van het tegendeel kwaakten, kreeg van hem de zure wind van voren. De eerste keer dat ik dat meemaakte, was bij een kwaakgesprek met vader Regnar, die van salamander Fargram de mosterd had gehaald. Nou, dan weet je het wel! Fargram vertegenwoordigde de wijsheid in levende lijve op aarde!  Het kwaakgesprek van Galbek met Regnar is op de keeper beschouwd  nooit geëindigd: tot op heden lijkt Galbek bezeten van de vraag, waarop Regnar en Fargram het antwoord wél wisten. Wat hem stak, was dat zij beiden, vader Regnar en salamander Fargram in alles altijd het laatste woord kwaakten. Zelf bleef hij, tot het einde, kwakend, happend en hoppend zoeken naar antwoorden, terwijl hij tegelijkertijd wist dat die er niet waren. O,O, al die kikkers die de wijsheid in pacht meende te hebben! Hij verachtte ze.Maar zag hij het niet allemaal verkeerd? Leed hij niet gewoon aan kwakzwakte, een ziekte die menig kikker onder de leden had?

Voor mij, Iromir, is al dit gezoek, als dat zinloos geploeter, hoezeer ik ook uit dezelfde dril ben voortgekomen en met hem mijn leven lang bevriend was, vergeefse moeite. Dat neemt niet weg, dat ik een bewonderaar ben van zijn oprechtheid, zijn koppige dwaaltochten  en zijn nooit aflatende nieuwsgierigheid naar zijn mede-kikkers en het leven in de boerensloot. Hij deed daarbij zichzelf volgens mij geen geweld aan, hoewel hij wel enige aanleg bezat voor depressies.  Ook loerde steeds het gevaar  aan een bepaalde drijfbladplan verslaafd te raken.  De naam van de plant ben ik vergeten. Als hij zwaarmoedig was, zwom hij naar z'n geliefde stilte-plekje in de boerensloot.Aan zijn eerlijkheid heb ik nooit getwijfeld, ook als hij bij al zijn twijfel soms de indruk wekte een soort anti-Fargram te zijn...

Nee, ik, Iromir, lijk meer op Galbek's moeder: Deardeth, die alles  wat haar overkwam gelaten kon accepteren.  . Deardeth schikte zich in haar lot en de zin van haar leven vond  ze in de Fargram's overtuiging:"maak werk van het zwerk"; alles is uiteindelijk het werk van het zwerk en daarom is alles ook zoals het hoort te zijn, en dat houdt in de eerste plaats in: ondergeschikt te zijn aan Regnar, een liefdevolle moeder zijn voor de kinderen, zich dienstbaar tonen aan  alle andere kikkers en zich te voegen naar de regels van de boerensloot. Zij, maar ook Regnar, was ervan overtuigd dat haar rol van ondergeschikte met toewijding en dienstbaarheid moest worden uitgevoerd omdat ze uiteindelijk rekenschap moest afleggen  aan Sterkmerk, de opper-baas van het zwerk. Zichzelf wegcijferen was haar duurste opdracht. Met het zwerk als zodanig, heb ik, Iromir, niet zoveel, wel ben ik dankbaar voor het feit, dat ik haar liefdevolle, opofferende gezindheid heb leren kennen en mogen meemaken. Hopelijk heb ik hier iets van meegekregen.

Hoe dit ook zij, inmiddels zijn alle leden van het kikkergezin dood. Ik ben helaas uitsluitend overgeleverd aan mijn herinneringen, waarvan ik slechts enkele hierboven heb opgeschreven. De kramp in mijn rechterpoot is een signaal waaraan ik gehoor moet geven, zij het met grote tegenzin. Maar misschien ben ik niet de enige, die nog herinneringen bewaart aan Galbek. In ieder geval zal ik deze geschreven herinneringen voorleggen aan het Grote Kikkerarchief, in de hoop dat met het verdwijnen van de boerensloot niet ook al mijn herinneringen zullen zijn verdwenen.

Iromir

sprookje van de zwarthaarmelkzweefvliEG  (voor jong en oud)

 

Ik ben een zwarthaarmelkzweefvlieg. Een zwart beest, met een melkwitte vlek midden op het lijf en een harig borststuk. Ik behoor tot een soort die pas kort geleden werd opgemerkt. In 1998 keek een Duitse wetenschapper nog eens goed naar de zweefvliegensoorten die hij voor zich had, en ineens zag hij dat niet alle withaarmelkzweefvliegen, mijn directe familie  zeg maar, hetzelfde waren. 

Daarom werd ik de zwarthaarmelkzweefvlieg genoemd, Leucozona inopinata, ‘de onverwachte’.  

Ik ben in 2012 voor het laatst gezien in het wild. Wie mij wil tegenkomen in Nederland, moet naar museum Naturalis. Ik woonde in loof - en naaldbossen met weelderige ondergroei op een rijke bodem van rivierklei, löss, leem of mergel. Vaak was ik te vinden aan de rand van bossen. Ik vloog laag en snel door de vegetatie of ik zat op bloemen en bladeren op zonbeschenen plekken, het liefst op aalbessen, bramen en witte schermbloemen zoals het zevenblad. 

2010 was mijn gelukkigste jaar. Toen ik op een mooie zonnige dag wilde beginnen aan mijn dagelijkse middagdutje, kwam er een bijzondere zweefvlieg naast mij op het zevenblad zitten. Hij was groot en knap, zijn gezicht was naar beneden verlengd, had een gepluimde antenneborstel, vleugels met een donkere vlek in het midden, en een verdikte achterdij. Je begrijpt, ik kon mijn ogen niet van hem af houden. Hij was groot, zeker 5 millimeter groter dan ik.  Hij vertelde dat ie hield van blauw-violette bloemen zoals duifkruid en knoopkruid  en dat ie net als echte hommels helemaal in de bloem kon kruipen. Hij behoorde tot de familie fophommels, een familie die veel filosofen in haar gelederen telde. In zijn hart echter voelde hij zich acteur: hij kon behalve hommels ook nog andere insecten nadoen, waaronder  de wesp, de bij maar de libelle was de rol die hij het liefst speelde. Waarom wist ie zelf ook niet, maar het kwam van diep.

Hij vertelde verder dat ie niet kon zonder z’n rugzakje.

Ik was nieuwsgierig en vroeg hem wat er in zat. 

Een boek, zei hij en haalde het boek tevoorschijn. Met grote letters las ik:

 

                                                         À LA RECHERCHE DU TEMPS PERDU

 

Wat betekent dat?, vroeg ik

Eerlijk gezegd begrijp ík het ook niet helemaal, bekende de fophommel

Maar waarom lees je het dan?, dat verbaast me.

De fophommel wist daar geen antwoord op en raakte zichtbaar in verlegenheid.

Ja, zei hij, ik lees het ook eigenlijk niet. Ik bekijk alleen maar af en toe de titel. Het mag gek klinken, maar telkens als ik die woorden zie, ga ik vanzelf een beetje dieper denken. Ik begin dan te voelen dat ik een redelijk wezen ben, met verstand en inzicht begaafd, een …een…, kortom een fophommel.

Dus jij doet eigenlijk alsof je leest. Je wilt alleen maar indruk maken? 

En weer raakte de fophommel in grote verlegenheid. 

Hij zweeg lang in alle talen…

De zwarthaarmelkzweefvlieg was enigszins aangeslagen en ze vroeg zich af of hij in werkelijkheid wel de zweefvlieg was die zich voordeed als fophommel of dat hij in werkelijkheid een echte fophommel was, die haar iets op de mouw spelde om indruk te maken…

En dan nog iets: hij vertelde mij dat ie elk jaar op vakantie ging naar kruidenrijke weitjes in Frankrijk, dat ie daar het boek had gekocht dat ie nog nooit gelezen had. Ook kwam ie wel eens bij wegbermen in de buurt van oude bossen in België. 

Volgens hem omdat daar veel hop was te vinden en fophommels zouden dat nodig hebben. Wat daar weer van te denken?

 

Op een dag gebeurde er iets wonderlijks; op een van de eerste dagen dat we elkaar kenden, begon hij plotseling vlak voor mijn ogen schielijke bochten te maken met een vervaarlijk zoemend geluid; het leek wel of ie iets heel bijzonders van plan was. En inderdaad, want daarna ging ie zonder een woord te zeggen op mij zitten! Samen vlogen we omhoog, hoger en hoger, hoger dan ik ooit had gevlogen, zeker twee meter!  Geruime tijd bleven we in de lucht zweven totdat we landden op een braamblad. Ik mag wel zeggen, een vliegende start van onze relatie die de hele zomer van 2010 nog zou duren. 

In een loofbos vlakbij een rivier zagen wij dat jaar elkaar voor de laatste keer. Hij keek mij indringend aan en zei dat het toch beter voor ons beiden was als we ons voortaan aan de regels van de soort zouden houden, beter voor de voortplanting en zo. De bekende praatjes…je kent ze wel.

 

Tja, dat was het dan.

 

Hierna vloog ie alleen weg, mijn kloothommel.

 

 

      SALAMANDERFABEL

             naar de roman van Karel Capek ( * )

 

Op een dag deden de mensen een ontdekking! Van heel bijzondere dieren! Niemand op aarde had ze nog ooit gezien. Ze leken op reusachtige salamanders en leefden op verschillende plekken in de diepte van de Stille Oceaan. Ze konden praten, zo bleek, zij het met een krassend stemgeluid. Ze beschikten maar over zo’n 400 woorden.

Ze konden misschien wel niet zo goed praten, maar ze waren wel heel technisch: ze konden dammen, dijken en golfbrekers bouwen, havens en kanalen uitdiepen, kustlijnen versterken, land winnen en…parels vissen. De mensen waren dol op parels. Dus dat kwam goed uit. De mensen gebruikten de Salamanders niet alleen voor parels: Salamanders kon je inzetten voor van alles en nog wat. De mensen begonnen een levendige handel in Salamanders. Voor eigen gewin, dat begrijp je!

De mensen dachten een fantastische toekomst tegemoet te gaan, dankzij allerlei projecten die ze met behulp van de Salamanders konden realiseren. Je kon ze gebruiken bij alle grote werken die met water van doen hadden. Een gouden toekomst brak aan! Dat dachten de mensen tenminste!

Wat waren het voor wezens eigenlijk, die Salamanders?  Ze konden rechtop lopen maar vraag niet hoe, het was meer waggelen wat ze deden. Hun intelligentie was gemiddeld en niet bijzonder.  Ze beschikten ook niet over bijzondere eigenschappen; achteraf bleken ze tamelijk saai te zijn…  Waarom ze uit onbekende diepten van de oceaan waren opgedoken… god mag het weten.

Om ze te trainen, en nog beter van hun diensten gebruik te kunnen maken, richtten de mensen zogenaamde Reformscholen voor ze op. Dat waren scholen, die hoofdzakelijk gericht waren op technologische vorming en maar wel volgens hypermoderne pedagogische inzichten te werk gingen.

Hoewel de Salamanders op school snel bijleerden, liet hun taalgebruik nogal te wensen over; deels vanwege hun merkwaardige spraakorganen, deels omdat ze woorden met veel lettergrepen moeilijk konden uitspreken; ze hadden duidelijk een voorkeur voor korte woorden die ze dan enigszins kwakend uitstootten. Vaak zeiden ze “l” ipv “r” en bij woorden met een “s” slisten ze een beetje.

Maar goed, al met al raakten ze steeds meer ingeburgerd in de maatschappij. Ze werden langzaam maar zeker voor veel mensen een voorbeeld van productiviteit, van nut, van efficiency, van ijver. Daar konden de mensen nog een puntje aan zuigen, vonden ze. Ze gingen de Salamanders bewonderen omdat ze toch maar mooi voor meer welvaart en vooruitgang zorgden. 

Veel mensen begonnen te begrijpen dat het ouderwetse mensen-tijdperk begon af te brokkelen. Daarvoor in de plaats zou binnenkort het Gouden Salamander-tijdperk aanbreken van ongekende welvaart voor iedereen! De mensen geloofden het: ze gingen geloven in de revolutie van de Salamanders!! Salamanders gaan niet gebukt onder onbereikbare idealen, ouderwetse tradities en heel die vermolmde, vervelende, pedante zooi die met geschiedenis, poëzie, muziek, literatuur, filosofie en cultuur in het algemeen wordt aangeduid. Dat hoorde allemaal tot de oude beschaving.

De Salamanders waren zo succescol in het gebruik van cijfers, machines en computers, dat ze de wereld van de mensen begonnen te versalamanderen, dwz in te richten, geheel volgens eigen goeddunken. Ze voelden zich niet alleen gelijkwaardig aan de mensen. Ze lieten duidelijk merken dat ze superieur waren. Van de mensen en hun beschaving hadden ze weliswaar veel geleerd, maar nu werd het tijd om de ménsen een lesje te leren.. Zo dachten ze en veel mensen dachten niet anders. Of ze dachten er helemaal niet over na. Dat kon ook.

Het uiteindelijk doel van de Salamanders was niets meer en niets minder dan de uitbreiding van hun levensruimte. Dat wilden ze bereiken door alle wereldzeeën in bezit te nemen middels het tot zinken brengen van het vasteland en met name de kuststreken.Gespecialiseerd als ze waren in onderwater-operaties maakten ze daarbij slim gebruik van zogenaamde klimaatkantelpunten in het ijs op de Noordpool en de ijskap op Groenland.  Ook zorgden ze voor een versnelling van de dooi van de permafrost in de noordelijke toendra’s. Daarmee konden ze de mensen, in het bijzonder de mensen die in de kuststreken woonden, chanteren en onder druk zetten. En dat lukte! 

Tegenover zoveel dreiging en machtsvertoon voelden de mensen zich machteloos. Dat is te begrijpen, want moet je kijken hoe de mensen elkáár al onder druk zetten en waar ze zélf allemaal al om vochten! Ze vochten om macht, om prestige, om invloed, om roem, om markten en wat niet al!  En daar kwamen die Salamanders dan nog bij!! Ze hadden al meer dan genoeg aan zichzelf! 

Maar gek genoeg zou dat misschien ook wel de enige redding voor de mensen kunnen zijn, want waarom zouden de Salamanders zélf dan geen onderlinge strijd kunnen voeren net zoals de mensen dat altijd hadden gedaan? Het zou raar zijn als ze van de mensen niet hadden geleerd hoeveel strijd er nodig was om geschiedenis te maken. Toch?

Dat zou uiteindelijk tot een Wereldoorlog van Salamanders tegen Salamanders kunnen leiden…bijvoorbeeld uit naam van het Zuivere Salamanderdom, of Nationale Roem, of Grootheid van de Traditie…of, heel banaal, oorlog om een stuk grond met bodemschatten, precies zoals ze dat van de mensen hadden geleerd!  Make Salamanders great again!  

En zo gebeurde!  De oostelijke Salamanders ergerden zich groen en geel aan de inhalige westelijke Salamanders en andersom. In de oorlog die volgde kenden ze voor elkaar geen enkel pardon; ze lieten geen spaan heel van elkaar. Ze hadden hun lesje van de mensen goed geleerd!

En de mensen? Na de grote Salamanderoorlog begonnen ze geleidelijk uit de bergen terug te keren naar wat over is van hun vasteland, maar de oceaan zou nog lang vergeven zijn van de stank van rottende Salamanders. Door de aanslibbing van de rivieren groeide het land langzamerhand weer aan; de zee trok zich stap voor stap terug en alles werd bijna weer zoals vroeger. Er ontstond een nieuwe legende: over een wereldoverstroming die door god werd gestuurd voor de zonden van de mensen.

( * )

Oorlog met de salamanders (Tsjechisch: Válka s mloky) is een sciencefictionroman van de Tsjechische schrijver Karel Čapek.

    

 ANDY’S MISSIE

naar de roman van Karel Capek ( * )

 

Een Nederlandse kapitein vindt op Tanah Masa (verzonnen) in de Soenda-eilanden een grot waarin oesters hun parels maken; die grot wordt bewaakt door geesten, de salamanders aldaar hebben daar geen last van, maar wel van de haaien die in die omgeving zwemmen. Het blijkt dat de salamanders enige intelligentie bezitten zodat er met hun gecommuniceerd kan worden; ze vragen de mensen wapens te leveren, om de haaien te kunnen verjagen of te kunnen doden, zodat ze hun tijd efficiënter besteden aan het opduiken van parels. Uiteraard voor de mensen, want de mensen zijn gek op parels. 

Er wordt druk gehandeld in salamanders, die als slaven geëxploiteerd worden; ze vestigen zich meestal in de kustgebieden, want ze blijven zout water nodig hebben. De salamanders hebben steeds meer ruimte nodig, ze gaan de mensen chanteren en laten steeds meer kuststroken onder water lopen, zodat de mensen zich steeds verder moeten terugtrekken, de mensen zelf raken steeds meer verdeeld over de aanpak; de enige hoop die de mensheid nog kan koesteren is dat de salamanders uiteindelijk oorlog binnen de soort gaan voeren, maar ook dan is er een lange weg te gaan; het (zee)water zal voor langere tijd onbruikbaar blijven.

Elke salamanderfamilie bestaat uit ongeveer honderd salamanders. Ze hebben geen naam, zijn onderling inwisselbaar en kennen nauwelijks gezagsverhoudingen. Het leven is georganiseerd volgens een bepaalde arbeidsdeling, maar de grenzen tussen de verschillende werkeenheden zijn variabel. De enige strenge grens die getrokken wordt in de salamander-clan is die tussen volwassen leden en de jonge salamandertjes, de larfjes, maar ook zij worden als groep en zonder aanziens des persoons op een veilige plek gestationeerd als de volwassenen aan het werk zijn. 

Andy is een telg van de grote salamander-familie Scheuchzer, die in de diepte van de oceaan woont en parels verzamelt.  De naam Scheuchzer verwijst naar een salamandersoort, die genoemd is naar de historische figuur en onderzoeker Andrias Scheuchzeri, bijnaam Andy.

Binnen de familie Scheuchzer valt Andy op door zijn grote gestalte, zijn heldere ogen, maar vooral door zijn brein, dat uitgerust is met een grote dosis nieuwsgierigheid. Dat was in de hele familie tot dan toe niet voorgekomen. 

Zo verliet hij regelmatig de clan om naar boven te zwemmen, of het strand op te gaan, waar hij mensen tegenkwam, die graag een praatje met hem wilde maken vanwege zijn onalledaagse uiterlijk.  Aanvankelijk boezemde hij de mensen angst in, maar al vlug leerde hij aardig en voorkomend te zijn. Dat werkte het beste.Hij had een voorkeur voor mensen uit Nederland, meestal op het strand van Scheveningen en sprak binnen korte tijd al een aardig woordje Nederlands.

Dat ging hem zo goed af, dat hij een gebrekkige beheersing van het Nederlands kon simuleren, zonder dat zijn gesprekspartners het door hadden. Hij merkte dat hij door een klungelige en een voor Nederlanders vaak grappige manier van spreken de mensen gemakkelijk voor zich kon winnen.

Zijn schijnbare onnozelheid zorgde ervoor dat mensen hem sympathiek begonnen te vinden en graag een babbeltje met hem wilden maken. De Nederlanders van hun kant konden zich altijd laten voorstaan op een correct taalgebruik, waarmee ze hun 

superioriteit weer eens konden bewijzen, niet wetend dat achter Andy’s zogenaamde onbeholpenheid en gespeelde vriendelijkheid een snood plan schuilging. 

Het realiseren van dat plan was Andy’s missie. Aanvankelijk hield Andy het geheim nog vóór zich, maar tijdens de ontmoeting met bioloog Thomas Greggs kon Andy zich niet langer inhouden.Voor het eerst onthulde Andy zijn werkelijke, maar onrustbarende  bedoeling. Thomas is een Britse salamander-expert; hij is nieuwsgierig en tegelijkertijd naïef, omdat hij als traditioneel wetenschapper niet in staat is de ethische en sociaal-politieke implicaties te doorzien van Andy’s missie.

 

Andy ontmoet Thomas op het strand. Hun gesprek ging als volgt:

                                        

Andy

Mijn naam is Andy, ik ben een salamander, ik wil graag de goede persoon te vinden.

Thomas

Ja, dat kan, Andy, ik ben een mens, ik ben niet bang voor salamanders, zeg het maar. Waarmee kan ik je van dienst zijn?

Andy

Ik wil graag om kennis te maken met u meer dicht en erachter.

Thomas

Om te beginnen ben ik een mens, een doodgewoon mens.

Andy

Elke andere antwoord is goed, als is het interessant om u vervolgens beter goed te kennen leren.

Thomas

Hier is mijn mailadres: superhuman@earthquake 66.

Andy

Dank u, maar zie u graag in een levend lijf.

Thomas

Oké, Andy, zie hier een mens, Thomas is de naam.

Andy

Ik ben zeer love humans, zij hebben mij geleerd de taal is je huis, maar helaas nog steeds gebrekkig. 

Thomas

Zeker, Andy, je hoeft de taal niet perfect te spreken, je mag fouten maken.

Andy

Ik hoop dat je er niet tegen.

Thomas

Stralen door falen zeggen wij mensen.

Andy

Wij als kunnen uitwisselen een foto, zelfs erotische als moet.

Thomas

Nee, Andy ( Thomas lacht…) hoeft niet.

Andy

Kan ook Nederlandse brief schrijven als het interessant is aan u, maar u bent hier

toch, dus…

Thomas

Nee, hoeft niet, Andy

Andy

Bij u goed voelen! Als ik interessant is voor u, heb ik heel veel om je antwoord te wachten!

Thomas

Ik ga niet huggen, Andy, mijn huidhonger is sterk afgenomen.

Andy

Huidhonger?

Thomas

Geen knuffelbehoefte aan salamander-huid, vind je dat erg?

Andy

Nee, mijnheer, huid glibberig even van kikker of zeehond, soms allergisch voor mensen als mensen voor kat.

Thomas

Wanneer dan, Andy?

Andy

Moeilijk overdraagbaar gedachte, mijnheer, ik zal dit varkentje maar eens met  paplepel wassen, mensen…ach…mensen, zijn…mensen zijn…laat ik maar niet zeggen.

Thomas

Zeg maar gerust, Andy, schaam je niet, toe maar!

Andy

Mensen zijn koeien, mijnheer, mensen bij horens vatten, voordat kalf verdronken is

ik bedoel CO2 in lucht dezelfde voor salamanders, dezelfde toekomst van dreiging beseft u zich ook?

Thomas

Jawel, Andy, dat weet ik wel, vervelend natuurlijk…maar - iets anders - heb je 

weleens een vlucht ganzen gezien? Die gaan sneller door de lucht dan jij en je soortgenoten door het water!

Andy

De lucht ijl, mijnheel, water vochtig, niet mijn plobleem, maar managementissue, als u begint dit soolt vragen…die  maken  janboel in hoofd, vlaag lievel iets over het weel, auto’s, mijnheel, ovel honden…, of ovel voetbal…solly, mijnheel, heb last van tlugval, kan  lll niet uitspleken.

Thomas

Heb je verstand van voetbal, Andy, wint Ajax van PSV?

Andy

Ja, natuulijk, mijnheel

Thomas

Hoezo, Andy?

Andy

PSV velliest.

Thomas

Fijn voor jou, Andy!

Andy

Avontuul boeken met onweelstaanbale leiskoltingen,  ook fijn vool u, mijnheel?        

Thomas

Mwa, gaat wel, Andy…en jij, waar hou jij van?

Andy

Veel eten, mijnheel, en palelverlmeeldeling.

Thomas

Parelvermeerdering?

Andy

Ja, mijnheel, palelverlmeeldeling en palelvelspleiding over héééééle weleld.

Thomas

O, parelvermeerdering, waarom, Andy?

Andy

Meel altijd betel dan mindel, mijnheel, alles, salamandels willen altijd alles hebben. Het brein van salamandels wil maal één ding, nog meel palels, nog meel en nog meel. Welk moet geld oplevelen, investelen moet lendelen, heb ik geleeld, mijnheel,op school, 

Thomas

O ja? Alles willen hebben? Waar zijn jullie in godsnaam mee bezig en waarom?

Andy

Slechte vlaag, mijnheel, wat heeft gewone salamandel aan? palelvelmeeldeling  altijd betel dan naal haaien gaan. 

Thomas

Ja, ja…salamanders en parelvermeerdering, dat is het dus, zo zeg…!!

Andy

Het brein van salamandels wil maal één ding, nog meel palels, nog meel en nog meel, kan niet stoppen met nog meel, anders gefusteeld 

Thomas

Gefrustreerd, zal je bedoelen, Andy, wat doen jullie dan nog meer dan eten, werken, 

uitrusten en slapen en dat allemaal voor de parels?

Andy

Wat bedoelt u, mijnheel?

Thomas 

Jullie leven voor de parels?

Andy

Gelukkig maal, mijnheel,  pletstudies en hobby’s  afgeschaft dus…

Thomas

Bestaat er verder niets, dat de moeite waard is om voor te leven, zit er niet meer in voor salamanders? Erg saai lijkt me, hoor!

Andy

Ik ben echt tliggered door die comment, mijnheel, ben beetje boos naar jou, dit kan

ik niet bij laten staan!

Thomas

Je wilt het er niet bij laten zitten, bedoel je, Andy

Andy

Welk moet geld oplevelen, investelen moet lendelen, heb ik geleeld, mijnheel,

op Lefolmschool, …  

KRA KARHA,KARRHA,KRA, KRAAKH, AAHAAHRKA, RAKKAARKARRA.                   

RAHAARKAHAHA, BAHBAHRAHBARRAK, BAKARBAHBAAHRABBAK, 

KRABARKBAHBAHAAHKRABAH, KRRRBAHKAARBAHKRABAH, AAAAAAAAAKRA KARHA,KARRHA,KRA, 

Thomas

Oké, Andy, daar neem ik even een slokje wijn op, proost Andy!

Andy

U bent wel erg obsessed met die snack, mijnheel, dlinkt u ook wel eens een stukje in          

klaag? 

Thomas

Soms, Andy, veel wijn voor weinig geld stond ergens in de advertentie en daar

ben ik op afgegaan, € 50,- voor 100 flessen, daar zeg ik geen nee tegen.

Andy

Nondedju, mijnheel, een koopje!

Thomas

Zeg dat wel, Andy, maar afgezien van de wijn, is met jou alles goed, geen last

van een of andere stoornis, waar mensen vaak last van hebben? Salamanders 

hebben weinig of geen vrije tijd, levert dat geen psychische problemen op?

Andy

Spychisch moeilijk beglip, heb ik niet geleeld op de Lefolmschool, laat ik het paald bij de teugels nemen, mijnheel… 

Thomas

Je Nederlands is zo fout als een deur, Andy, het is de koe bij de horens nemen.

Andy

Oké, mijnheel, solly, maal wat heeft een gewone salamandel aan vlije tijd,             

Veel vlije tijd  zinloos, leidt tot ploductieverlies en onzekelheid bij salamandels

Thomas

Angst voor de vrijheid zal je bedoelen

Andy

Vlijheid, vlijheid, wat is vlijheid, mijnheer, waal heeft u het ovel?

Thomas

Dat je weet, dat je dood gaat en dat je weet vóór het zover is wat waardevol is om 

voor te leven bijvoorbeeld…

Andy

Solly, mijnheel, maal salamandels zijn daal niet mee bezig, pule tijdvelspilling,           

zonde van de enelgie, levelt alleen maal ploblemen op… tss…tsss…tsss 

…voor salamandels bestaat dood niet, behalve als je dood bent, tss…tsss…tsssss… 

Thomas

Dan bestaan volgens mij een heleboel andere dingen ook niet bij jullie Andy…liefde, schilderen, dansen, filosofie, muziek maken, melancholie…ik noem maar wat, klopt dat?

Andy

Veel te menselijk allemaal, mijnheel, salamandels gaan wel vool de ovelwinning op salamandelkankel… op den duul… want  zovel is nog lang niet, SALAMANDELS MET KANKEL KUNNEN BLIJ ZIJN MET DE STAPPEN DIE ZIJN GEZET…maar melancholie, wat heeft gewone salamandel aan melancholie, mijnheel, een keel per jaal maandansen voor vluchtbaalheid, kwaken en blaffen is onze muziek, iedeleen blaffen en kwaken door elkaal. Plachtig mooi!

Thomas

Dat is geen muziek, Andy, dat noemen mensen kakofokwaken

KLA KALHA,KALLHA,KLA, KLAAKH, AAHAAHLKA, LAKKAALKALLA KAB AAL!!!                   

Andy

LAHAALKAHAHA, BAHBAHLAHBALLAK, BAKALBAHBAAHLABBAK, KABAAL,

KLABALKBAHBAHAAHKLABAH, KLLLBAHKAALBAHKLABAH, AAAAAAAAAH!!!

Thomas

Parelvermeerdering en parelverspreiding is dus jullie werk?

Andy

Ons werk is onze hobby, misschien een keertje naar DE PARELVISSERS VAN BIZET, een meesterwerk van de mensen. Ik heb de “r” weer terug, mijnheer!

KRA KARHA,KARRHA,KRA, KRAAKH, AAHAAHRKA, RAKKAARKARRA!!!                  

RAHAARKAHAHA, BAHBAHRAHBARRAK, BAKARBAHBAAHRABBAK, 

KRABARKBAHBAHAAHKRABAH, KRRRBAHKAARBAHKRABAH, AAAAAAAAAH !!!! 

Thomas

Waar doe je dat, Andy, parelduiken?

Andy

In Bahrein. Water ondiep. Oesterbanken mooi. Natuurlijke parels. Wanneer boven

water komen, parels in emmers doen. Dan weer duiken. Handen in mouwen 

steken, mijnheer.

Thomas

Uit de mouwen, Andy.

Andy

Maar niet alle parels is goud wat blinkt.

Thomas

Niet alles is goud wat er blinkt.

Andy

Een echte challenge, mijnheer, maar wij beschikken veel skills. Dit jaar plan alle targets halen!

Thomas

Erg cool, Andy? Gaat het lukken?

Andy

Hebben nieuwe tools nodig.

Thomas

Zoals?

Andy

Messen. Veel messen. Voor doden haaien. Plus tools voor bewerken zeebodem

omvormen land in water. Wij extra resources nodig, o ja, stukken strand nodig voor 

maken speeltuin voor larfjes…en mensen, veel mensen, alle mensen helpende hand in parelproductie. 

Thomas

Zo, zo, Andy, dat is niet gering, je vraagt nogal wat van de mensen!

Andy

De parelvermeerdering echt een serieuze must-do, project met high priority, meer leefruimte voor salamanders, ja?

Thomas

Hoezo? En wij mensen dan?

Andy

Een great experience, wordt show-case van parelproductie, mijnheer, mensen no problem, mensen zelfzuchtig. Steeds meer parels willen. Ja? Niet op korte baan schuiven. Team gisteren besluit nemen. Door het huis de kogel. Efficiënte  work-flow nodig.Veel mensen nodig voor snelle productie, ook voor stijging index salamander-aandelenkoers!

Thomas

Daar komt wel meer bij kijken, vrees ik… trouwens het is de kogel is door de

kerk ipv het huis en het is lange baan, niet vergeten, Andy!

Andy

Quick-fix toepassen, mijnheer.

Thomas

Quick-fix?

Andy

Snel doen, niet teveel nadenken, dan land inpikken voor parelvermeerdering

Thomas

Land inpikken? Wat zeg je nu? En de mensen dan?

Andy

Die moeten door de zure appel heen snijden

Thomas

Bijten, Andy

Andy

Whatever, mijnheer, mensen hebben voor ons low-priority

Thomas

O, zo, wat zeg je… Dat kan toch zo maar niet, Andy! En is dit allemaal nog te stoppen, Andy?

Andy

Nee, waarschijnlijk niet, wel veel visibility nodig voor project en een strak game-plan. 

Salamanders nooit voor een kwartje op de eerste rang!

Thomas

Voor een dubbeltje, Andy ( zucht )

Andy

KKKRRRAKWAFRRRAAAASSSSSKR RRRKRAAKSSTSSTSST KRA

KARHA,KARRHA,KRA, KRAAKH, AAHAAHRKA, RAKKAARKARRA.                   

RAHAARKAHAHA, BAHBAHRAHBARRAK, BAKARBAHBAAHRABBAK, 

Thomas

Er zijn veel politieke besluiten nodig om jullie ambitie te realiseren, denk je niet?

Andy

Politiek niet interessant voor salamanders niet, mijnheer, democratie overblijfsel

vroeger, voor salamanders maar één ding, parelvermeerdering en verspreiding over hele wereld, duidelijk? Beginnen met charme-offensief, niet goedschiks dan kwaadschiks, niet plotseling geweld gebruiken, altijd doen alsof reden hebt, manipuleren social media zogenaamde vrije meningsuiting, great visibility, ja? Dan Europa…

Thomas

Ja maar Andy, dat leidt vroeg of laat tot een dictatuur, dat weet je toch uit de geschiedenis?

Andy

Zal best, mijnheer, salamanders don’t love geschiedenis, salamanders zelf geschiedenis schrijven, herschrijven, democratisch gekozen regeringen uit zadel wippen, voorbereiden met cyberaanvallen, democratie weg, burgeroorlog en zaaien 

angst, Mensen gewoontedieren, mensen aandoenlijke prutsers, en amateurs, mensen schattig in hun tekortkomingen, mensen frivole flaneurs, wezens van één dag, mijnheer, mensen één oneindige behoefte…aan meer, steeds meer…

Thomas

Is dat momenteel de geplande salamander-strategie, Andy? Wat een afschuwelijke toekomst staat de mensen dan te wachten!

Andy

Ja, mijnheer, jammer voor de mensen, maar de salamanders houden van aanpakken en doorpakken, eerst salamanders, dan mensen, that’s the deal! 

KKKRRRAKWAFRRRSSSSTTTSSTTSSTTKRRRRKRAAKSSTSSTSSTSSTSS!!!

KRAKARHA,KARRHA,KRA, KRAAKH, AAHAAHRKA, RAKKAARKARRA,                   

RAHAARKAHAHA, BAHBAHRAHBARRAK, BAKARBAHBAAHRABBAK!!! 

Thomas

Mensen zijn inderdaad dol op parels, andere parels, steeds nieuwe parels…misschien willen de mensen wel samenwerken met de salamanders, Andy 

Andy

Misschien, heel misschien, mijnheer, samenwerking met mens vraagt om 

moeilijkheden, iets waar ik me niet naar verheug en hoop, maar wat niet moet moet misschien heel erg wel. Wij Salamanders hééééél veel mensen kunnen gebruiken voor parelindustrie, als nuttige idioten, snap je?  

Thomas

Ik ben een mens, Andy, wij zijn de planeet behoorlijk aan het verprutsen, inderdaad, gevaren op lange termijn zien we totaal niet, oké, inderdaad, Andy, we zijn wezens met een oneindige behoefte….aan parels…   Maar er zijn ook mensen, Andy, die over een geweten beschikken! Voor hen zijn salamanders en mensen gelijkwaardige wezens!  Willen jullie daar aub rekening mee houden?

Andy

Maakt u zich geen drukte, mijnheer Greggs, geweten zal uitsterven, mensen obsessed door parels…als samenwerking niet lukken vanwege mensen met geweten, wij maken aarde overstroomd met gróóóote zondvloed, na jullie salamanders opnieuw beginnen, dezelfde fouten maken ik hoop niet, o nee, ben niet bang, Thomas, mensen niet alle worden verzwelgt, dat niet, mensen als kakkerlakken: niet weg te krijgen. 

KRABARKBAHBAHAAHKRABAH, KRRRBAHKAARBAHKRABAH, AAAAAAAAAH,

KRA KARHA,KARRHA,KRA, KRAAKH, AAHAAHRKA, RAKKAARKARRA!!!                   

RAHAARKAHAHA, BAHBAHRAHBARRAK, BAKARBAHBAAHRABBAK, 

KRABARKBAHBAHAAHKRABAH, KRRRBAHKAARBAHKRABAH, AAAAAAAAAH!!!

KRA KARHA,KARRHA,KRA, KRAAKH, AAHAAHRKA, RAKKAARKARRA,                  

RAHAARKAHAHA, BAHBAHRAHBARRAK, BAKARBAHBAAHRABBAK!!!

 

Hier eindigt het gesprek tussen Andy Scheuchzer en Thomas Greggs. De één verdwijnt in de diepte van de oceaan, de ander gaat naar huis en vertelt van de bijzondere ontmoeting op het strand. Veel mensen kenden Andy van zien of hadden met hem een babbeltje gemaakt, maar niemand wist nog van diens plannen voor een duizendjarig parelrijk. Integendeel, een salamander die regelmatig op het Scheveningse strand flaneerde of lag te zonnen, was amusant, intrigeerde de mensen en bracht ook nog geld in het laatje. 

Na een poos bereikte Thomas het bericht dat Andy levenloos op het strand was aangetroffen, om het leven gebracht door wel honderd messteken. Over de dader werden de mensen het niet eens. Waren het leden van de salamanderfamilie Scheuchzer die vonden dat Andy zijn mond voorbij had gepraat, of waren het mensen die de plannen van de salamanders wilden verijdelen?

 

* )

Oorlog met de salamanders (Tsjechisch: Válka s mloky) is een sciencefictionroman van de Tsjechische schrijver Karel Čapek.

 

 

Actualiteit van 'oorlog met de salamanders'  van Capek 

In Oorlog met de Salamanders van Karel Čapek verwijst het "Salamanderisme" naar de ideologie en beweging die ontstaat rondom de intelligente salamanders, die door mensen worden ontdekt en geëxploiteerd. Het begrip symboliseert de opkomst van totalitaire ideologieën, massamanipulatie en de gevaren van technologisch en economisch imperialisme.

 

Betekenis van Salamanderisme

 

Economisch & Koloniaal aspect: Aanvankelijk worden de salamanders gebruikt als goedkope arbeidskrachten, wat een parallel is met kolonialisme en uitbuiting.

Politiek & Ideologisch aspect: Naarmate de salamanders zich ontwikkelen, krijgen ze een eigen bewustzijn en eisen ze rechten op. Dit leidt tot conflicten en uiteindelijk tot een wereldwijde oorlog.

Satire op menselijke hebzucht & totalitarisme: Čapek gebruikt het "Salamanderisme" om politieke bewegingen zoals fascisme en communisme te bespotten. Mensen omarmen de salamanders zonder de gevolgen in te zien, net zoals ze blindelings achter ideologieën aanlopen.

Uiteindelijk nemen de salamanders de controle over de wereld, waarmee Čapek waarschuwt voor hoe samenlevingen zichzelf kunnen vernietigen door hun eigen uitvindingen en ideologieën. Het boek is een scherpe kritiek op de politieke ontwikkelingen in de jaren 1930, vooral de opkomst van nazi-Duitsland en de dreiging van een nieuwe wereldoorlog.

In Oorlog met de Salamanders speelt technologie een cruciale rol als drijvende kracht achter zowel de exploitatie van de salamanders als de ondergang van de menselijke beschaving. Karel Čapek gebruikt technologie als een middel om de menselijke hebzucht, arrogantie en kortzichtigheid bloot te leggen. Hier zijn enkele belangrijke manieren waarop technologie in het boek een rol speelt:

1. Ontdekking en Domesticatie van de Salamanders

De salamanders worden door de mens ontdekt en met behulp van technologie ingezet als goedkope arbeidskrachten. Schepen, duikapparatuur en andere industriële technologieën worden gebruikt om ze te vangen en verspreiden over de wereld. Dit weerspiegelt de manier waarop technologie in de koloniale tijd werd gebruikt om natuurlijke rijkdommen en bevolkingen uit te buiten.

2. Militaire en Industriële Exploitatie

Naarmate de salamanders intelligenter worden, ontwikkelen ze hun eigen technologische vaardigheden. Mensen leveren hen wapens en gereedschappen, zonder in te zien dat dit uiteindelijk tegen hen zal worden gebruikt. Dit is een duidelijke kritiek op de wapenwedloop en de manier waarop landen hun vijanden onbedoeld versterken door economische en technologische samenwerking.

3. Technologie als Vernietigende Kracht

Wanneer de salamanders in opstand komen, gebruiken ze menselijke technologie om de continenten te laten zinken, waardoor de menselijke beschaving wordt bedreigd. Dit kan worden gezien als een metafoor voor hoe menselijke uitvindingen – van wapens tot ecologische vernietiging – onbedoelde catastrofale gevolgen kunnen hebben.

4. Waarschuwing voor de Toekomst

Čapek laat zien hoe technologie, zonder ethische overwegingen, uiteindelijk leidt tot de ondergang van de mens. Dit weerspiegelt de angsten van de jaren 1930 over de opkomst van massavernietigingswapens en totalitaire regimes die technologie gebruiken voor onderdrukking. Kortom, technologie in Oorlog met de Salamanders is zowel een instrument van vooruitgang als van ondergang. Čapek waarschuwt voor de gevaren van ongeremde technologische ontwikkeling zonder ethisch bewustzijn.

5. Parallellen met moderne technologie

De thema’s uit Oorlog met de Salamanders van Karel Čapek blijven verrassend actueel en vertonen sterke parallellen met moderne technologie. Hieronder enkele belangrijke overeenkomsten:

 

1. Kunstmatige Intelligentie (AI) en Automatisering

De salamanders beginnen als nuttige arbeidskrachten, maar nemen uiteindelijk de controle over. Dit lijkt sterk op de huidige discussie over AI en automatisering: eerst bedoeld als hulpmiddelen, maar met het potentieel om menselijke banen en zelfs de controle over systemen over te nemen.

Net zoals mensen in het boek blindelings de salamanders inzetten zonder de gevolgen te overwegen, ontwikkelen bedrijven en overheden AI zonder altijd na te denken over de ethische implicaties.

2. Militaire Technologie en Wapenwedloop

In het boek leveren mensen wapens aan de salamanders, die deze later tegen hen gebruiken. Dit doet denken aan hoe landen militaire technologie delen, wat soms leidt tot onbedoelde gevolgen (bijvoorbeeld terroristische groeperingen die ooit door staten zijn bewapend).

De opkomst van autonome wapens en drone-oorlogsvoering weerspiegelt de angst dat technologie zich tegen de mens kan keren.

3. Klimaatverandering en Ecologische Vernietiging

De salamanders veranderen de geografie van de aarde door landmassa’s te laten zinken. Dit kan worden gezien als een metafoor voor hoe menselijke technologie en industrialisatie onbedoelde ecologische gevolgen hebben, zoals stijgende zeespiegels en extreme weersomstandigheden.

De manier waarop de mens in het boek de salamanders gebruikt zonder de lange 

termijn te overwegen, lijkt op hoe moderne industrieën fossiele brandstoffen blijven gebruiken ondanks klimaatverandering.

4. Big Tech en Controle over de Samenleving

In het boek leidt economische exploitatie van de salamanders tot onvoorziene gevolgen. Dit doet denken aan hoe grote technologiebedrijven zoals Google, Facebook en Amazon aanvankelijk bedoeld waren als nuttige platforms, maar nu zorgen voor problemen zoals massale surveillance, desinformatie en monopolisering van macht.

Net zoals mensen de salamanders massaal inzetten en pas laat de gevaren inzien, lijken we nu pas de schaduwzijden van Big Tech te begrijpen.

5. Biotechnologie en Genetische Manipulatie

De salamanders zijn niet puur natuurverschijnselen, maar door mensen geoptimaliseerd en verspreid. Dit lijkt op de manier waarop biotechnologie en genetische manipulatie (zoals CRISPR) de grenzen van de natuur verleggen.

De vraag is: hebben we volledige controle over wat we creëren? Kunnen genetisch gemodificeerde organismen of kunstmatige levensvormen uiteindelijk tegen ons werken?

6. nazisme

Čapeks waarschuwing uit 1936 is nog steeds relevant. Technologie kan enorme vooruitgang brengen, maar zonder ethische en sociale reflectie kan het zich tegen ons keren. Of het nu AI, klimaatverandering of biotechnologie betreft, de vraag blijft: Hebben we controle over wat we creëren, of zullen onze uitvindingen uiteindelijk ons lot bepalen? In Oorlog met de Salamanders (Válka s Mloky, 1936) van Karel Čapek verwijst het "Salamanderisme" naar de ideologie en beweging die ontstaat rondom de intelligente salamanders, die door mensen worden ontdekt en geëxploiteerd. Het begrip symboliseert de opkomst van totalitaire ideologieën, massamanipulatie en de gevaren van technologisch en economisch imperialisme. Karel Čapek's roman De oorlog met de salamanders is inderdaad geïnspireerd door het opkomende nazisme en de politieke spanningen in Europa in de jaren 30. Het boek is een satirische en allegorische roman die maatschappelijke en politieke thema’s aan de kaak stelt. Hier zijn enkele manieren waarop het boek verband houdt met het nazisme en de wereldpolitiek van die tijd.

In het boek worden de intelligente salamanders aanvankelijk uitgebuit door mensen, maar uiteindelijk keren ze zich tegen de mensheid en nemen ze de wereld over. Dit weerspiegelt hoe totalitaire regimes, zoals het nazisme, aanvankelijk werden genegeerd of zelfs ondersteund door andere landen, totdat ze een serieuze bedreiging vormden.

De salamanders krijgen hun eigen leiders en propaganda, wat doet denken aan hoe nazi-Duitsland zijn ideologie verspreidde en massasuggestie gebruikte.

De salamanders worden in eerste instantie als minderwaardig beschouwd, maar later ontwikkelen ze een eigen “nationaal-socialistisch” ‘rassenbewustzijn’ en gaan ze zich superieur voelen aan mensen. Dit is een duidelijke verwijzing naar de racistische ideologie van het nazisme, waarin de ‘superieure’ Arische mens centraal stond.

Ook de manier waarop mensen proberen de salamanders te categoriseren en te gebruiken als goedkope werkkrachten, doet denken aan de manier waarop het nazisme en het kolonialisme bepaalde groepen als minderwaardig beschouwden.

De salamanders beginnen zich te bewapenen en te organiseren, wat lijkt op de militarisering van Duitsland onder Hitler. Ze eisen steeds meer land op, vergelijkbaar met de agressieve expansiepolitiek van nazi-Duitsland en de huidige Verenigde Staten met president Trump (bijvoorbeeld de annexatie van Oostenrijk en het Sudetenland, resp. Groenland en Zuid Amerika ). Het idee dat de salamanders ‘Lebensraum’ nodig hebben, verwijst direct naar Hitlers concept van ‘Lebensraum’ voor het Duitse volk.

In de roman doen landen en bedrijven aanvankelijk niets om de opkomst van de salamanders te stoppen, omdat ze er economisch voordeel uit halen. Dit is een duidelijke kritiek op hoe Europese landen in de jaren 30 aarzelden om tegen Hitler in te gaan, deels uit angst en deels uit eigenbelang.

De verdeeldheid tussen landen en hun onvermogen om de salamanderdreiging gezamenlijk aan te pakken, weerspiegelt de politieke verdeeldheid en zwakte van de Volkenbond in die tijd.

Uiteindelijk nemen de salamanders de wereld over en vernietigen ze grote delen van de menselijke beschaving. Dit vooruitzicht van een allesverwoestend conflict kan worden gezien als een angstige voorspelling van de Tweede Wereldoorlog, die drie jaar na de publicatie van het boek begon.

Čapek schreef het boek als satire, maar met een serieuze waarschuwing over de gevaren van totalitarisme, racisme en politieke kortzichtigheid. Zijn werk was een oproep tot bewustzijn en actie tegen de dreigende gevaren van zijn tijd. Helaas bleek zijn voorspelling akelig accuraat.

 

Interessant detail: Čapek was een uitgesproken criticus van het nazisme, en hij werd door de Gestapo als vijand beschouwd. Hij stierf echter in 1938, net voor de bezetting van Tsjecho-Slowakije door de nazi’s.

 

 

UNDERCOVER

undercover 1.

In het Noord-Brabantse Wilhelminakanaal in werd sinds 2013 een nieuwe Sluis III gebouwd.  De huidige Klasse II-sluis wordt vervangen door een Klasse IV sluis, zodat grotere schepen het kanaal als vaarroute kunnen gebruiken. 

De uitbreiding biedt de kans om bij de sluis een vijzelturbine te plaatsen. Een ( waterkracht ) vijzel kan zowel water omhoog pompen als water afvoeren waarbij energie wordt opgewekt. Hiermee heeft Rijkswaterstaat een primeur gerealiseerd in Nederland. 

( Toch zit het niet altijd mee met de implementering van technische vondsten. De grootste uitdaging komt van het feit dat deze vondsten niet alleen uit gevoelens van medeleven benut worden, ten gunste van niet gezonde of gebrekkige mensdierlijven, maar ook meedogenloos voor het snel en op grote schaal doden van diezelfde lijven. De denkende mensdieren konden twee wereldoorlogen niet voorkomen. Integendeel, ze maakten die mogelijk; op efficiënte wijze werden binnen enkele jaren miljoenen mensdieren gedood, speciaal opgeleide mensdieren dachten nieuwe wapens uit die in zeer korte tijd hele menskudden konden vernietigen middels gifgassen, een kilometers hoge paddenstoelwolk of door virussen te verspreiden. Ook bedachten ze gaskamers om zo efficiënt mogelijk te kunnen moorden. De uitoefening van het kwaad had zo een dieptepunt bereikt, en zelfs zonder dat technische niveau kwam genocide - letterlijk het doden van een soort - regelmatig voor. Het verdient sterke aanbeveling het geheugen van mensdieren ten aanzien van bepaalde gevolgen van technische vondsten snel op te vijzelen.)

Het nieuwe waterpeil-verschil bij sluis III bedraagt 7,4 meter. De grotere sluis gebruikt veel meer water voor het schutten, op dagen met weinig of geen wateraanvoer moet er een pomp zijn die het water van het het lage waterniveau naar het hogere deel van het kanaal kan pompen. Met diezelfde ( waterkracht ) vijzel kan ook energie worden opgewekt. Het principe is simpel: naast het water dat nodig is voor het schutten van schepen is er meestal extra water beschikbaar. Dat water werd tot nu toe via een sluiskanaal afgevoerd, maar wordt nu door de vijzelturbine geleid die daardoor gaat draaien; dit levert stroom op voor ongeveer 250 mensdier-huishoudens

 

undercover 2.

Het is vroege dienst op CBH, Centrale Bediening Helmond. We zijn met z’n drieën. Ieder heeft een eigen bedien-plek; elke bedien- plek bestaat uit twee panelen, die elk bestaan uit een monitor met live-registratie op basis van camerabeelden én een monitor met een grafisch-modelmatige reconstructie met de eigenlijke beddenknoppen erop; eraan toegevoegd is een kleinere monitor ten behoeve van de administratieve verwerking van scheepvaartgegevens.

Het is 05.45 uur in de ochtend. De temperatuur bedraagt - 10 graden Celsius; sluizen, bruggen, kanaaloevers, alles ligt onder een laagje sneeuw. Drei Männer im Schnee. Er vallen weinig woorden tussen de mannen. Er is geen schip te bekennen; hier en daar ligt ijs op het kanaal. Binnen blijft het ijselijk stil; we zijn met z’n drieën alleen. Het is inmiddels 06.15 uur in de ochtend. De temperatuur bedraagt - 10,6 graden Celsius. Nog acht uur op deze voor mij bestemde bedienplek. Hoe zal dat aflopen? Drei männer im Schnee.

Erich Kästner vertelt het verhaal van Eduard Tobler die leeft als miljonair, samen met zijn 20-jarige dochter Hilde en zijn personeel, in een luxueuze villa in Berlijn. Hij bezit banken, warenhuizen en fabrieken. Hij is alleen niet tevreden met het leven dat hij leidt. Hij wil zich een keer als een eenvoudige, arme man onder de mensen begeven en ervaren, hoe zij in werkelijkheid zijn; een vorm van undercover, waarmee ik me enigszins verwant voel. Ik ben allesbehalve rijk zoals Eduard Tobler. Integendeel. Toch voel ik mij als een toevallige passant, die vanuit een geheel andere wereld de wereld van de anderen voor even “bespiedt”, zonder mij overigens ook maar één moment superieur te voelen. Integendeel!  Wel ben ik ben mij bewust de vreemde eend in de bijt te zijn, omdat ik niet behoor tot vaste groep bedienaren van deze sluis.

Undercover 3.

Tijdens mijn dienst inde CBO, de Centrale Bediening Oosterhout zag ik de gloed van de ondergaande zon, die door het open zijraam naar binnen scheen op de monitor weerspiegeld in het Wilhelminakanaal en omgekeerd: ik zag de weerspiegeling in het Wilhelminakanaal van de ondergaande zon, die zijn rode gloed door het open zijraam naar binnen wierp. Tegelijkertijd hoorde ik het gefoeter van mijn collega, die het te pas en te onpas gebruik van de noodstop hekelde. Maar mijn aandacht op dat moment gold het nautisch examen dat voor de boeg stond en ik verwonderde mij over de uitgestreken formulering in volgende tekst die ik tegen kwam in het BPR, het PolitieBinnenvaartRegelement:

‘Een schip mag een ander schip slechts voorbij lopen, nadat het zich er van heeft vergewist, dat dit zonder gevaar kan geschieden. Een groot schip dat wordt opgelopen door een groot schip en elk klein schip dat wordt opgelopen, moet het voorbijlopen, voorzover nodig en mogelijk, vergemakkelijken. Het moet snelheid verminderen, indien dit nodig is om het voorbijlopen zonder gevaar en in zo korte tijd te doen geschieden, dat de andere scheepvaart daardoor niet wordt gehinderd.’

Een schip moet zijn snelheid zodanig regelen, dat hinderlijke waterbeweging waardoor schade aan een varend of een stilliggend schip of drijvend voorwerp of aan een werk zou kunnen worden veroorzaakt, wordt vermeden. Hij moet daartoe tijdig zijn snelheid verminderen, echter niet beneden de snelheid die nodig is. De bevoegde autoriteit kan ten einde de veiligheid of de goede orde van de scheepvaart dan wel het zonder oponthoud doorvaren van de doorvaartopening van een beweegbare brug te verzekeren, wanneer het schip de brug nadert of de doorvaartopening daarvan doorvaart, aan het schip een verkeersaanwijzing geven.’

Undercover 4.

Tijdens de overname van de wacht op CBH (Centrale Bediening Helmond) vertelt H.B. een verhaal; H. Is pontonnier bij Rijkswaterstaat voor het rayon Wilhelminakanaal en Zuid-Willemsvaart, een baan die ivm de om zich heen grijpende “outsourcing” op de nominatie staat te verdwijnen. Al rijdend langs het kanaal kreeg H. Een hond in het oog, die naar de andere kant van het kanaal wilde. De hond was een kruising tussen een Mechelse en een Duitse herder en heette Diesel. Eenmaal in het water zou de hond er, volgens de stellige overtuiging van H., niet levend meer uit kunnen komen: de oevers van het kanaal zijn te stijl, de damwand te hoog en te scherp.

H. Ontfermde zich over de hond en belde de dierenambulance. Diesel bleek ook een plaatje te dragen met het telefoonnummer van de eigenaar erop. Na enkele uren kwam de eigenaar opdagen en schold H. de huid vol: hij had met z’n poten van de hond af moeten blijven. Iedereen immers in het dorp H. kende Diesel. Volgens de eigenaar zou de hond uit zichzelf weer de weg naar huis hebben gevonden. Daar kwam nog bij: het kostte de eigenaar €20,- ; dat was de prijs voor het thuisbrengen van de hond door de inmiddels gearriveerde dierenambulance. De collega’s van H. waren het absoluut niet eens met diens diervriendelijk handelen; of hij z’n tijd niet beter kon gebruiken en bovendien, waar bemoeide hij zich eigenlijk mee? Zo werd H. vanwege Diesel tweemaal op één dag toegeblaft.

Filosoof Edmund Husserl zag het wachten als een opschorting van een oordeel, wezenlijk voor zijn fenomenologie. Hij zette het “warten” tegenover “harren”. Warten is geduldig en onthecht, harren is ongeduldig en nerveus. ( DdW, p 150/1)

Undercover 5.

Mijn collega brug- en sluiswachter draait inmiddels al 4021 uur aan de knoppen van de CBT, de Centrale Bediening Tilburg. Een ruzie met zijn vrouw over een eventuele donatie aan hulpbehoevende kinderen in Afrika was uit de hand gelopen. Mijn collega zag dat geld liever naar zijn kinderen gaan en, zo niet, dan had zijn vrouw dit verwaarloosbare bedrag van maar enkele euro’s moeten uitsparen op haar kuur bij de schoonheidsspecialiste, aan wie ze onlangs een bezoek had gebracht. O ja, zeker, de huid wordt er een stuk gladder en frisser van, begrijpelijk: alle poriën open, alle troep er uit, en zelf loopt zijn hoofd ook altijd leeg als ie in de sauna zit, absoluut, en als je in ploegendienst werkt, heb je zulke dingen hard nodig, want achter die knoppen veroudert je gezicht een stuk sneller.

Op dat moment breekt het verhaal af; de aandacht van mijn collega wordt dan geheel in beslag genomen door een jonge vrouw, die met haar hond langs het kanaal wandelt. Daarna concentreert hij zich weer op zijn werk achter de beddenschermen en begint bijna achteloos te schelden op mensen van kleur en ouden van dagen met rollators in scootmobiels die het proces van de brugbediening volgens hem ernstig vertragen.

Undercover 6.

Op een ochtend in de CBT werkte ik samen met C.

Omdat er geen enkel schip riep, had ik tijd om te lezen. Toevallig las ik in Metro Gezond: “Een heerlijke tijd brak aan. We zongen mantra’s op een yogaschool, probeerden het nieuwe gezondheidsgadget uit, een slow-juicer ( bewaart alle vitamines ), gingen terug naar de oertijd in Jämtland in Zweden en gebruikten onze zintuigen in Antwerpen. Met Fred van Leer hingen we aan de gewichten ( we aten tussendoor patatje pindasaus ) en Vivian Reijs onthulde haar tips voor een totale mind-switch ( terwijl ze haar tanden in krentenbrood met spijs en dik roomboter zette ).

C. rookte shag. 

Er zat geen grammetje vet aan C. Hij heeft naar zijn zeggen een heerlijke tijd gehad; nooit bang geweest dat-ie teveel of teweeg at, altijd een slank figuur gehad, om door een ringetje te halen. Wel fladderde de laatste maanden zijn broek vervaarlijk om zijn benen. Ook zijn gezicht was spits geworden, met ingevallen wangen, mager, te mager. C. heeft nooit mantra’s gezongen op een yogaschool en was zeker niet in voor een totale mind-switch. Het idee alleen al. Wel ging C. terug naar de oertijd in het land waarnaar iedereen op weg is.

Hij stierf op 8 februari 2014 rond 11.00 uur aan kanker op 63 jarige leeftijd. De ouders van C, die schippers van beroep, waren beiden van boord gesprongen toen hun schip door overmacht uit de vaart moest worden  gehaald.

“Het leven verstrijkt, verdwijnt, even snel als het wordt gebruikt, lang duurt het alleen voor wie in staat is tot zwerven, luieren. Aan de vooravond van zijn dood beseft de man van de daad en de arbeid - te laat - dat het leven van nature lang duurt, een duur die ook hem ten deel had kunnen vallen als hij zich maar niet constant tegenaan had bemoeid.”

( Henri Michaux, in Hoekpijlers, geciteerd in de Dirk de Wachter, Wachten, een levenshouding, p. 91)

Undercover 7.

Tijdens een nachtdienst las ik het volgende onwaarschijnlijke maar echtgebeurde verhaal:

Collega sluiswachter Hendrik Geeraert besliste de Grote Oorlog.

Tussen 18 en 31 oktober vond de slag aan de Ijzer plaats tussen aan de ene zijde Franse, Engelse en Belgische troepen en aan de andere zijde het Duitse leger. In die tijd hadden sluiswachters diensten van klokronde permanentie. Op het biljet van 1000 frank staat H.G. afgebeeld, de sluiswachter die het slagveld van de Ijzer onder water zette.

H.G. stierf op 62jarige leeftijd aan overmatig alcoholgebruik op 17 januari 1925. De burgmeester weet de schuld aan de “legerhoofden die de diensten van H.G. niet konden missen en hem als stimulans alcohol gaven.” Op donderdag 22 januari 1925 werd H.G. met militaire eerbewijzen begraven in tegenwoordigheid van Monseigneur Waffelaert, bisschop van Brugge en vertegenwoordiger van de koning.

Simone Weil schreef over l’attention comme une qualité essentielle, un moyen d’apprécier la beauté du monde.

Undercover 8.

Inspecteur JB komt onverwachts  naar sluis 4 in Haghorst. Het aangekoekte en aangespoelde vuil in het spuikanaal is hem een doorn in het oog. Op het moment dat hij weer weg wilde gaan, komen er plotseling drie ganzen het terrein op lopen. JB zet de achterklep van zijn bestelwagen open en begint te roepen: “ k k k klim dr marrin, jongens, tis tegen kè kè kè kèrsumus, bij ons hèdde gra gra gra gratis ko, ko, ko, kost en inwooooooning, dè dè dè dèèènk erom, è è è è èèèènkele reis, jongens, is dè gin g g g goeie ha ha ha ha handel, Fons ?, gullie ko ko ko komt precies op t t t tèèèd, en na hup, hu hu huppp, hhhhup!, k k k klim dr marrin, jongens!

Undercover 9.

Op grond van artikel 6.28 van het BPR ( het Binnenvaartpolitieregelement ) gelden voor de sluis de volgende regels:

direct na het invaren van de schutkolk voor - en achterop vastmaken ( 1 )

de schroef buiten bedrijf zetten tijdens het gehele schutproces ( 2 )

bij gelijkwater voorzichtig manoeuvreren tot uitvaren is toegestaan ( 3 )

De volgende muziek kan eventueel hierbij ten gehore worden gebracht:

voor ( 1 ) fanfaremuziek, mars opus 99 van Sergei Prokofiev

voor ( 2 ) ‘Aline’ van Arvo Pärt

voor ( 3) laatste deel van de Schotse symfonie van Felix Mendelssohn Bartholdy

( deze muziek klinkt, tot het schip goed en wel de sluis heeft verlaten! )

 

Undercover 10.

Voor de nautisch operator ( de huidige naam voor brug- en sluiswachter ) is bediening op afstand de meest gebruikelijke manier van werken. Bruggen en sluizen op grote afstand worden bediend via hoogwaardige monitoren, waarbij het hele gebeuren kan worden geïnitieerd en gevolgd. Door de onmogelijkheid van elk fysiek contact word je letterlijk op grote afstand gezet van het “object”.

Ook al het menselijk leven rondom het object wordt geobjectiveerd; de mensen veranderen in figuranten op een beeldscherm. Door in te zoomen op het beeld kun je ze wel dichterbij halen, maar hun gezichten blijven (terecht) vaag en nagenoeg onherkenbaar; contacten met schippers zijn bijna uitsluitend van zakelijke aard. 

Al met al vindt er abstrahering plaats van de alledaagse leefwereld, in dit geval van de brug- en sluisbediening  zonder noemenswaardige consequenties voor die leefwereld zelf.

Wanneer die abstrahering betrekking heeft op minder onschuldige “objecten”, of wanneer volledig geautomatiseerde processen in werking worden gezet tégen concrete leefwerelden van mensen - niet om ze te bedienen, maar, omgekeerd, om ze te vernietigen - dan is de vraag hoe het mogelijk is dat principieel dezelfde processen van hoog abstract-technologisch niveau zulke uiteenlopende doeleinden kunnen dienen. Is de aantrekkingskracht van een “schone” en “neutrale” technologie zo groot, dat morele en andere kwalificaties gemakkelijk uit het blikveld kunnen verdwijnen? Want wanneer is een technologie “schoon” en “neutraal”?  Bestaat er eigenlijk wel een neutrale technologie?

De volgende kenmerken van de geautomatiseerde brug- en sluisbediening geven in dit opzicht te denken:

 

- 24-7 bediening in ploegendienst

- werk bestaat voornamelijk als virtuele ervaring

- geen persoonlijk contact met mensen op het scherm, robotisering van alle                  

  betrekkingen tussen bedienaar en object

- het gecodeerd zetten van stappen die noodzakelijk zijn voor het bereiken van de

  gestelde doeleinden lijkt op een video-spel: de muis wordt een joystick: een kwestie van instrumentele rationaliteit, waarbij gebeurtenissen uit de leefwereld in een "handomdraai" worden gereduceerd tot een technisch procedé.

 

Undercover 11.

 

Mijn eerste jaren als brug- en sluiswachter sleet ik op de Kattenbergse brug. De inmiddels verdwenen brug lag tussen Sluis 4 en de brug Groenewoud op enkele kilometers afstand van Oirschot in het natuurgebied de Baest. De paradijselijke ligging van de brug, de rust en de stilte van de omgeving, het minieme aantal schepen dat de brug passeerde, maakte van de Kattenberg een onwerkelijke bedieningsplek. Collega en analfabeet FG beheerde de plek al tientallen jaren. Hij had de brug van zijn vader “geërfd” en zijn wereld was sindsdien onveranderd gebleven. Vóór de wacht bevond zich nog een klein grasveldje dat afliep naar het kanaal en zorgvuldig door hem werd bijgehouden. Bij overnames van de wacht werd van alle brug- en sluiswachters een grote dosis aanpassingsbereidheid gevraagd, omdat de kleinste afwijking in zijn “huiskamer” de woede van FG kon opwekken. Je kunt het aanpassen noemen, maar eerder nog een kwestie van jezelf wegcijferen, van onderduiken in een geheel andere wereld. Toch betekende deze onderduik tegelijkertijd een goede voorbereiding op de minimaal acht solitaire uren die volgden op het overnemen van de wacht:  nergens leverde het verlies aan ego zo’n rijke ervaringen op als tijdens de wacht bij brug Kattenberg. Hier nam “undercover”  de geprivilegieerde vorm aan van een heilzame, spirituele, soms zelfs mystieke beleving. Brug Kattenberg was voor mij de brug naar de aloude via contemplativa.

 

Filosoof Edmund Husserl zag het wachten als een opschorting van een oordeel, wezenlijk voor zijn fenomenologie. Hij zette het “waren” tegenover “harren”. Warten is geduldig en onthecht, harren is ongeduldig en nerveus. ( DdW, p 150/1)

 

 

"Aan het Canal Saint-Martiun blijf ik staan, er komt een boot voorbij, het slome werk de sluizen trekt zich op gang. Het is een systeem van vroegere tijden, poorten sluiten, water stroomt tot het reservoir vol is, ander poorten openen. Het gaat merkwaardig traag en gestaag, al eeuwen op ditzelfde tempo. Er zijn geluiden van krakende sluisdeuren, van wassend water, van het aanzetten van de motor van de boot. De schipper lijkt weggelopen uit een Griekse sage, welbewust van zijn fysieke verschijning lijkt hij zijn taak met haast goddelijke flair uit te voeren. (…) De tijd wordt vloeibaar, het lijkt wel een stuk van Jon Fosse. Dat doet dus het wachten: het overschrijden van de kloktijd, het aanzetten tot wondere gedachten, het opstijgen van het dwingend moeten, het proeven van de wezenlijkheid van het bestaan. De boot blaast een fors signaal dat de tocht verdergaat, het brugje is open voor de wandelaars, we kunnen weer verder, deze schoonheid gaat nooit meer weg.” (Dirk de Wachter, Wachten, eenlevenshouding, p.45 - 46)

 

EB

Ik trek mij terug en wacht.

Dit is de tijd die niet verloren gaat:

iedre minuut zet zich in toekomst om.

Ik ben een oceaan van wachten,

waterdun omhuld door ’t ogenblik.

Zuigende eb van het gemoed,

dat de minuten trekt en dat de vloed

diep in zijn duisternis bereidt.

 

Er is geen tijd. Of is er niets dan tijd?

 

(M.Vasalis, geciteerd in Dirk de Wachter, Wachten, een levenshouding, p.83 - 84)

 

 

        gods doel

 

doelloos zit ik langs het kanaal

gods doel is doelloosheid

zei Nescio ik dacht zo zo

dan blijf ik nog even 

voel mij hoogverheven

 

                wachten

 

wat ben ik aan het doen, vroeg ik mij af

ik wachtte en las de vorige zin nog eens

wat ben ik aan het doen, vroeg ik mij af

weer wachtte ik en las ik wat ben ik

enzovoort ik wachtte

toen ik voor de laatste keer las

wat ben ik aan het doen vroeg ik mij af

was het lezen of wachten wat ik aan het doen was

lachte ik en las de vorige zin nog eens

was het lezen of wachten wat ik aan het doen was

weer lachtte ik en las ik was het lezen of wachten

enzovoort ik lachtte

toen ik voor de laatste keer las

wat ben ik aan het doen vroeg ik mij af

was het lachen of wachten wat ik aan het doen was

wat ik aan het doen was las ik enzovoort ik wachtte

vroeg wat ben ik las vroeg wat ben ik aan het lezen

ik lachte en wachtte 

 

ik ben niet iets aan het doen ik ben aan het nietsdoen

 

inlandse componisten

 

"De wereldburger, die zijn vooringenomen oog slaat over de bewoners der aarde, ziet ze afgedeeld in koppels, ieder geleid door een of meer hoeders, liever houders, wier belangen 't is hunne kudden bij zich te houden en ( daar kunnen sterkte, welvaart en aanzien afhangt van de talrijkheid der kudden ) ze ten koste van de naburige kudden te vergrootten: waartoe zij zich allerlei onrechtvaardigheid, geweld en list veroorloven. Hierom beijveren zich de aanvoerders, om hun onderhorigen te doen geloven. dat  zij beter zijn dan hunne naburen, zoals ook 't land, waarop zij leven of grazen.

Naarmate zij gelukkiger in dit onderwijs in deze opvoeding slaagen hoe de onderdanen meer publiek spirit, volksgeest of patriotismus hebben (...) Door af deze volks-geest ligt te blazen is in hen, welke kijken over de muren die scheiden natie van natie, welke weeten, wie die muren opgemetseld hebben, en welke reeden zij daartoe hadden, in één woord, of deze hoedanigheid in 't oog eens cosmopoliets een deugd dan een dwaasheid zij...Maar wat hebben wij met die speculatiën te doen! Zullen we de wereld veranderen?

De smaak voor Schoone kunsten ligt in dit rijke land nog in de wieg. Het klimaat en de wingewest der natie verstikken allen prikkel tot bevrediging der fijnere organen. Men hoort muziek en ziet toneelspelen om den tijd te doden en over handelszaken te spreken. Ieder ondernemer van een Concert moet zijne toehoorders op stoven en dranken regaleren, welke ij lichte koffie en thee bestaan. Dikwijls rookt men ook tabak en wordt er hardop gepraat. Het eigenlijk verhevene en Schoone der kunst wordt door zeer weinigen gevoeld, kwakzalverijen worden met luiden bijval ontvangen.

Bij ons wil men niets dan het zogenaamde klassieke, en daarom niets van inlandse componisten, en men zal zulks nooit willen, al waren onze componisten zelfs leerlingen van Mendelssohn.

 

'Moonligt again 3', voor vl, vla, cl en piano

uit: "Lichte koorts", poëzie Ton de Gouw

                                      muziek: Fons Mommers

                 

                                                                                                     GRAFHEUVEL

 Mijn stamboom, zo heeft recent genealogisch onderzoek uitgewezen, begint met een geslacht van aanzien uit de prehistorie. Een opmerkelijke bevinding die werd gedaan in het kader van een onderzoek naar de Smousenberg (Jodenberg) 100 meter ten westen van de Zwarte Berg, een complex van grafheuvels in Hoogeloon, dat in de buurt ligt van Bladel, Noord-Brabant. 

Het team onderzoekers onder leiding van professor Smryzinsky stootte daarbij op het zogenaamde “Orgon”, een hemelsblauw lichtgevend deeltje, drager van de biodynamische energie van het universum. Orgon is volgens S de grote factor achter de schepping en het geheim achter het ontstaan van een expansief vibrerend, “genitaal beginsel”. Het is het “élan vital” van de kosmos en wanneer men die kracht in geconcentreerde vorm ondergaat, kan hij alle kwalen genezen, en de wereld verlossen van kanker, algehele mentale verslapping, zelfmoord en zelfs van fascisme.

Het team kwam tot de ontdekking dat mijn verre voorvader “in ruime mate” van dit Orgon doortrokken was, zoals viel vast te stellen uit zijn crematie-resten. Leuk nieuws. Nochtans wil ik mij hierop bepaald niet laten voorstaan. Ik heb al genoeg moeilijkheden gehad met die hele Orgon-theorie. 

Want wat is het geval?

Smryzinsky was zo van zijn genealogisch succes vervuld dat hij doorschoot in zijn enthousiasme en een ernstige vergissing maakte. De professor was een ingenieur en geen kunstenaar. Hij dacht Orgon wetenschappelijk te kunnen bewijzen: hij had het in een kastje opgesloten en de temperatuur ervan opgemeten! Hij had het bestaan ervan “bewezen” door middel van een thermometer! Simpele ziel! Hoe tactvol ook een befaamd natuurkundige Smryzinsky ervan probeerde te overtuigen dat zijn meet-experimenten geen enkele zin hadden, hij weigerde iets anders te geloven dan dat de goeie man tegen hem was opgestookt door boosaardige samenzweerders. Maar nog veel pathetischer is het onophoudelijk pogen van zijn volgelingen om de Orgon-theorie van wetenschappelijk blaam te zuiveren. Zagen zij dan niet het armzalige gegoochel met een thermometer waarmee Smyrzinsky zijn “uitvinding” wilde bewijzen? Nee, helaas, dat zagen ze niet. 

Vaak zijn volgelingen orthodoxer in de leer, dan de leermeester zelf. Dat was hier ook het geval.

Hoe dit ook zij, uit de crematie-resten van voorvader kon verder met quasi-wetenschappelijke zekerheid worden afgeleid dat hij regelmatig grote hoeveelheden bedwelmende drank moet hebben ingenomen; vermoedelijk was hij een soort voorzanger in het ritueel dat met het begraven gepaard ging. Men begeleidde dan het lopen in cirkels rond de grafheuvel met uitgebreide treurzang. Deze muziek werd afgewisseld met duister en onverstaanbaar gemompel, onderbroken door plotselinge lange uithalen, zo vermoedt men althans. 

Samen met Orgon zouden grote hoeveelheden bedwelmende drank voor een bijzondere extatische roes hebben gezorgd en het is dit buitengewone talent voor vervoering en overgave, dat professor Smryzinsky bij mijn voorvader dacht te hebben gevonden. Maar inzake de bewijsvoering moest hij het laten afweten. 

Helaas! 

Dat mijn verre voorvader dankzij Orgon over bijzondere en priesterlijke gaven beschikte was voor mij heuglijk nieuws. De theorie streelde op een bepaalde manier mijn ego, ook al bleek die niet tegen empirische toetsing bestand. Maar naarmate ik zelf ouder word, ook verwarrend. Steeds meer dringt het besef door dat ik maar een gewone sterveling ben, wiens as ontraceerbaar zal worden uitgestrooid over stromend water in de buurt van de plaats, waar ik zal  overlijden.Misschien moet ik zelf eens in cirkels rond grafheuvels gaan lopen, in het Brabantse Riel of beter nog, in het Gelderse Epe. 

Voor een post-gedateerd afscheidsritueel. 

 

into my throat

Moonlight again 4, voor piano, vl, vla en cello

Jozeph Wanderer

 

Clichébeelden staan meestal een goed gesprek in de weg. 

Het cliché: ieder mens heeft z’n goede en slechte kanten”, is er zo één. Het wordt dan moeilijk om de scherpe, pijnlijke kanten expliciet aan de orde stellen, want altijd kunnen de “slechte” kanten worden uitgespeeld tegen de “goede”. 

Maar het is ook mogelijk dat er sprake is tegenstellingen binnen één mens, die niet passen in het neutraliserende cliché, en die niet tegen elkaar zijn uit te spelen. Misschien mag je dan spreken van een stoornis, op het gevaar af dat het gebruik van deze term op zichzelf weer een cliché wordt, een probleemloos gegeven, dat inzicht en verdere communicatie in de weg staat.

Zo’n stoornis lijkt het geval te zijn bij de figuur Jozeph Wanderer. 

Zijn onverwerkte, traumatische ervaringen, opgedaan tijdens de oorlog, leiden een afzonderlijk bestaan, strikt gescheiden van het ordentelijk dagelijks bestaan, dat hij had willen leiden, maar waarin voortdurend geluiden bleven opborrelen uit de “onderwereld” van het verleden, geluiden die hij er tevergeefs onder moest (meende te moeten) houden en in concreto ook verborgen wist te houden in een kast waarin fotoboeken bewaard werden met gruwel-scenes uit de oorlog. 

Het  lijdt weinig twijfel dat er onverwerkte resten uit het verleden in het verdere leven van Jozeph Wanderer terecht zijn gekomen en dat deze zelfs het begin van een genormaliseerd en aangepast bestaan na de oorlog hebben verhinderd; daarvoor waren de littekens uit de oorlog:  van wantrouwen, hardheid en zeker ook hardhandigheid te groot. 

Het ordentelijke, zo daar al sprake van was, gold zeker bepaald en alleen zíjn orde. Zijn wil was wet. Een andere manier om zijn leven onder controle te krijgen was niet beschikbaar of niet bereikbaar. Het sociaal-dwangmatige karakter van zijn “stoornis” uitte zich zowel in het geheim houden van zijn eigen “waarheid”, die hij letterlijk achter slot en grendel bewaarde, als in het autoritair handhaven van de orde in zijn gezin en zijn familie, en wel zo strak en rechtlijnig, dat, als het er op aan kwam, de politie erbij moest worden geroepen.

Niet dat het “de joden” waren die zijn orde bedreigden (hoewel hij daar nog lang niet klaar mee was), niet dat het de twee broers waren die als SS-ers aan het Russisch front waren gesneuveld (hoewel daar niet of nauwelijks over kon worden gesproken), het was het bedreigd voelen zélf en het daarbij behorende fundamentele wantrouwen, dat na de oorlog zijn levensoriëntatie bepaalde. De aanpassing die nodig was, wilde Jozeph Wanderer een enigszins normaal leven kunnen leiden, stootte daarom voortdurend op maatschappelijk-culturele grenzen, die hem terug in zijn “hok”joegen; tijdens de oorlog was hij ontsnapt aan de “Arbeitseinsatz” en had gedurende die jaren zijn leven moeten veilig stellen in een varkenshok. 

Zijn wereld was die van een maatschappelijke uitzondering, of misschien zelfs die van een outcast, die anderzijds de maatschappij nodig had om te kunnen overleven. Zijn vroege dood in dit perspectief zien was een tamelijk aannemelijke gedachte.

 

“Il faut être de son temps” (Baudelaire ) 

 We leven in een situatie waarin het voor een componist steeds minder vanzelfsprekend is geworden datgene te doen waartoe hij/zij zich geroepen voelt, nl. componeren.  Een dergelijke situatie vraagt m.i. om een persoonlijke stellingname.

 Het eigentijdse componeren is m.i. in een betrekkelijk isolement terecht gekomen; dit als gevolg van vele factoren van allerlei aard, die variëren van een maatschappelijk gebrek aan belangstelling tot en met het idee dat de “de noten op” zouden zijn. Wat meestal onderbelicht blijft volgens mij is de rol die de nieuwe muziek zelf speelt in het culturele debat. Ik zou die rol willen omschrijven als het vanzelfsprekend belang van een muzikale praktijk die zich zelf legitimeert op basis van een m.i. problematisch geworden modernistische esthetica.

Die rol heeft er toe geleid dat veel van het eigentijdse muzikale discours zich steeds meer is gaan afspelen binnen de besloten ruimte van een overwegend naar binnen gekeerd “autonoom” systeem, ook al zijn er uitzonderingen waarbij gepoogd wordt dit systeem te doorbreken. Ook het postmodernisme heeft aan deze situatie  weinig kunnen veranderen. Integendeel!  Eigentijdse muziek zou “gewoon” muziek zijn, een afzonderlijk en uniek medium dat volledig op zich zelf kan bestaan en geen verdere legitimatie nodig heeft. Niet meer en niet minder.

Eigenlijk zijn we daarmee weer terug bij af: het negentiende eeuwse “l’art pour l’art” in een hedendaags jasje. Onnodig om te zeggen dat deze esthetica en het postmodernisme hun bevrijdende werking hebben gehad: de kunst staat slechts in dienst van zichzelf en niet van de mammon, god, de natie, de zelfverheerlijking van de bourgeois, de heilstaat, laat staan dat ze in dienst zou staan de morele vooruitgang. Schoonheid is nutteloos en daarom waardevol. Schoonheid en nutteloosheid verhouden zich omgekeerd evenredig met lelijkheid en nut, onafhankelijk ook van menselijke behoeften. De kunstenaar hoeft aan niemand anders verantwoording af te leggen dan aan zichzelf, en eventueel aan andere kunstenaars. Tot zover het modernistisch credo.

Maar deze autonomie heeft ook een keerzijde: het gevaar van isolement is levensgroot: kunst wordt vrijwel onbereikbaar voor gewone stervelingen; kunst is ontstegen aan het werelds gewoel, zijn eigen “autonome” loop volgend via het medium van een heel bijzonder mens: de kunstenaar. Eveneens onnodig te zeggen dat veel van die mythe nog steeds door de beoefenaars zelf van de kunst, maar zeker niet door hen alleen, in stand werd en wordt gehouden.

 Ik ben op zoek naar een nieuw soort engagement, waarbij ik mij als musicus maar ook “als mens” (wat heet)  tijdelijk wil compromitteren aan een “standpunt”: een voorlopige halte op een existentiële zoektocht. Het bijzondere hiervan zou zijn dat het componeer-proces wordt aangestuurd vanuit een “verruimd” muzikaal perspectief, waarin het mogelijk wordt jezelf rekenschap te geven van de  (spannings-) verhouding tussen esthetiek en andere existentiële, zogenaamde “buiten-muzikale” dimensies.

Hoe slaag ik erin mijn muziek te laten resoneren op de klankbodem van mijn  eigen leven en – omgekeerd- hoe slaag ik erin mijn leven, dat toch eerst en vooral een maatschappelijk leven is, mee te laten trillen met de noten die ik produceer.  

Een aantal jaren geleden schreef Kees Paling in de Volkskrant het volgende:

 “In de kunst is het engagement met de samenleving al jaren ver te zoeken. Hier heerst nog steeds de geest van het postmodernisme van de vorige eeuw, waar de volstrekte relativering van alles de toon zet”.

 Bij de term “engagement” hoeven we niet meteen te denken aan kunstenaars met een activistische gedrevenheid. Vat je het begrip op als een vorm van “verbinding zoeken” dan is in die opvatting de verhouding van kunst en samenleving er op z’n best één van wederzijdse tolerantie. In die situatie ( maar niet alleen hierdoor ) bevindt zich veel eigentijdse muziek; deze situatie is niet optimaal omdat eigentijdse muziek in zo’n klimaat gemakkelijk kan leiden tot marginalisering en een op zichzelf gerichte, incestueuze muziekpraktijk.

Ik wil niets afdoen aan de autonome productieprocessen en uitvoeringskansen op “autonome” podia, wel pleit ik voor een vorm van “uitgebreid” componeren waarin de buitenmuzikale context al vanaf de eerste noot of, preciezer, nog vóór de eerste noot, wordt “meegenomen”. Daarbij blijf ik mij echter er terdege van bewust dat het componeer-proces een eigen verloop kent, dat niet is te herleiden tot de maatschappelijke functies van op-, of ontluistering, uit- of aankleding, of tot welke functie dan ook. De spanning die hieruit voortvloeit: nl. die tussen de context met zijn motiverende, inspirerende, maar niet vrijblijvende inhouden van de ene kant en het “autonome” componeer-proces, dat erdoor wordt voortgestuwd zonder zich de wet te laten voorschrijven, is voor mij de drijvende kracht achter het componeren;  

 

penitentie